THẤT THỦ LỘC NINH: SƯ ĐOÀN 5 BỘ BINH MẤT THIẾT ĐOÀN 1 KỴ BINH VÀ CHIẾN ĐOÀN 9

Nguyễn Văn Dưỡng


5 chiến xa của Bắc quân bị bắn cháy trên đường Ngô Quyền vào thị trấn An Lộc từ hướng Lộc Ninh, Hè 1972
Những gì mà chúng tôi ước tính về trận Tổng Công Kích của cộng sản Bắc Việt vào lãnh thổ Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật trong mùa Hè này, nhất là về mặt trận chính sẽ diễn ra ở đâu, Tây Ninh hay Bình Long, tôi trình Tướng Hưng và cũng được Trung Tá Trần Văn Bình, Trưởng Phòng 2 Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật trình lên Trung Tướng Nguyễn Văn Minh. Dĩ nhiên đã có những buổi thuyết trình riêng của Trung Tá Bình và của tôi lên hai vị Tư Lệnh nầy. Các vị Tướng và Bộ Tham Mưu của Quân Đoàn cũng có những cuộc thảo luận, trước khi chiến dịch của cộng sản Bắc Việt diễn ra. Do đó nên mới có quyết định của Tướng Minh về việc phối trí lực lượng trình bày ở trên. Như vậy có thể nói rằng lực lượng Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa của Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật đã ở trong tư thế sẵn sàng chống trả chiến dịch Tổng Công Kích mới của cộng sản Bắc Việt trong mùa Hè năm đó. Chỉ một việc chưa hoàn tất được là Bộ Tư Lệnh Tiền Phương của Quân Đoàn III chưa kịp lên Thị Xã An Lộc mà thôi. Lúc đó, Tướng Minh còn ở Biên Hòa và sau đó đưa Bộ Tư Lệnh Tiền Phương từ Thị Xã Tây Ninh sang Lai Khê thuộc Quận Bến Cát, Tỉnh Bình Dương (Căn Cứ chính của Sư Đoàn 5 Bộ Binh) từ đó điều khiển cuộc chiến thắng lợi trong lãnh thổ trách nhiệm của ông trong mấy tháng sau đó. Nên lưu ý rằng nếu để mất một Tỉnh của Vùng 3 Chiến Thuật, Thủ Đô Sài Gòn sẽ rúng động và Washington sẽ đảo điên vì sách lược Việt Nam Hóa Chiến Tranh chưa hoàn tất. Chính trị nội bộ Hoa Kỳ sẽ lên cơn sốt khi mà cuộc bầu cử tổng quát ở Hoa Kỳ sắp diễn ra trong những tháng cuối năm 1972 đó. Xét trên khía cạnh nầy, Tướng Nguyễn Văn Minh là một anh hùng đã cứu nguy cho An Lộc, nói riêng, và cho Sài Gòn lẫn Washington. Nixon và Kissinger phải mang ơn Tướng Minh.

Tuy nhiên khi trận Tổng Công Kích của cộng sản Bắc Việt diễn ra thì có dư luận kể ở Sài Gòn lẫn Washington cho rằng, cũng như trận Tổng Công Kích Tết Mậu Thân, là Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa bị bất ngờ. Sở dĩ có dư luận này có thể vì lý do sau đây. Từ 2 giờ sáng ngày 31 tháng 3, lực lượng cộng sản Bắc Việt pháo kích và tấn công dữ dội tất cả các căn cứ đóng quân của Chiến Đoàn 49, Sư Đoàn 18 Bộ Binh, suốt Quốc Lộ 22 từ tiền đồn Xa Mát ở biên giới Việt Miên dẫn vào đến Thiện Ngôn phía Bắc Tỉnh lỵ Tây Ninh. Quan trọng nhất là… Căn Cứ Lạc Long, vì không chịu nổi cường lực tấn công của địch nên toàn bộ đơn vị hơn cấp tiểu đoàn, gồm bộ binh, pháo và quân xa rút khỏi căn cứ định về Thị Xã Tây Ninh, lọt vào ổ phục kích cấp trung đoàn của chúng buổi sáng sớm hôm đó, bị tổn thất rất nặng. Ngay trong buổi sáng đó, Tướng Minh chỉ thị cho Tướng Hưng và tôi bay lên Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Quân Đoàn III ở Tây Ninh gặp ông. Khi Tướng Hưng và tôi đến đã thấy Trung Tá Bình, Trưởng Phòng 2 Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật chờ Trung Tướng Minh ở phòng khách trước Văn Phòng Tư Lệnh. Tướng Minh từ Biên Hòa đến đi thẳng vào phòng không bắt tay ai, kể cả Tướng Hưng. Chúng tôi theo vào. Tướng Minh nhìn thẳng vào Trung Tá Bình và tôi, xát muối: ‘’Mấy người làm tình báo như vậy đó. Nó đánh tan Trung Đoàn 49 rồi! Tính sao đây? Tình hình sẽ ra sao?’’ Trung Tá Bình (hiện ở Nam California) trước năm 1971 là Trưởng Khối Tình Báo Quốc Nội của Phòng 2 Bộ Tổng Tham Mưu, là một Sĩ Quan Quân Báo lỗi lạc, nắm vững tình hình cộng sản Bắc Việt trên toàn quốc cả miền Bắc lẫn miền Nam, bình tĩnh trình Trung Tướng Minh rằng ông tin chắc chắn cộng sản Bắc Việt và trung ương cục miền Nam vẫn nhắm tấn công vào Bình Long và chiếm An Lộc. Trận đánh trong đêm và sáng đó trên Quốc Lộ 22, ở Tây Ninh, chỉ là ‘’hư chiêu’’.


Trung tướng Nguyễn Văn Minh, Tư Lệnh QĐ3/ QKIII
kiêm Tư Lệnh chiến trường An Lộc Hè 1972

May thay, đang khi đó thì một sĩ quan của Phòng 2 Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Quân Đoàn vào trình cho Trung Tá Bình một số tài liệu mà một đơn vị của Chiến Đoàn 49 ở Căn Cứ Thiện Ngôn tìm thấy trong xác chết của một số cán binh cộng sản Bắc Việt bị hạ khi chúng tấn công căn cứ nầy trong đêm. Đơn vị nầy thuộc sư đoàn C30B của trung ương cục miền Nam mới thành lập ở Tây Nguyên, sau nầy gọi là sư đoàn Bình Long. Không thấy sự hiện diện của các sư đoàn chủ lực của chúng là 5, 7, và 9 trong trận đánh trên Quốc Lộ 22. Như vậy chúng giữ các đại đơn vị nầy cho trận đánh quyết định sắp tới. Đọc xong mấy tài liệu đó, Tướng Minh tỏ vẻ tin vào lời trình bày của Trung Tá Bình. Tuy nhiên ông ra lệnh cho Tướng Hưng ngay trong ngày phải trả Lữ Đoàn 1 Nhẩy Dù tăng phái cho Sư Đoàn 5 Bộ Binh, lúc đó đang còn tiếp tục hành quân ở Bến Than, phía Tây Quận Chơn Thành. Trực thăng bốc Lữ Đoàn nầy vào buổi trưa, đưa vào hành quân giải tỏa Quốc Lộ 22. Một Chiến Đoàn khác của Sư Đoàn 18 Bộ Binh và một Chiến Đoàn Biệt Động Quân cũng được đưa vào vùng này ngay trong buổi sáng đó. Tướng Hưng cũng nhận thêm lệnh sẽ sẵn sàng trả Chiến Đoàn 52 ở Căn Cứ Hùng Tâm và chuẩn bị Trung Đoàn 7 của Sư Đoàn 5 Bộ Binh đang hành quân bên ngoài An Lộc, nếu cần, sẽ được bốc vào Tây Ninh trong ngày hôm sau tùy theo diễn biến tình hình trên Quốc Lộ 22.

Nhưng tình hình đã diễn ra khá kỳ lạ là, ngay trong buổi sáng ngày đó, sau khi tấn công các căn cứ của Chiến Đoàn 49, toàn bộ các đơn vị cộng sản Bắc Việt cấp tốc rút ra khỏi vùng nầy không thu chiến lợi phẩm và cũng không kịp mang xác chết của đồng bọn đi. Các đơn vị của Tướng Minh đưa vào vùng hành quân, không chạm súng và cũng không tìm thấy chúng, mà chỉ thu dọn chiến trường nhầy nhụa ở đó. Đến ngày 2 tháng 4, coi như Quốc Lộ 22 ở Tây Ninh hoàn toàn được giải tỏa. Từ ngày đó cho đến hết ngày 3 tháng 4, trong toàn thể lãnh thổ Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật không có một tiếng súng nổ. Tình trạng im ắng rờn rợn nầy như báo hiệu một cơn bão lớn sắp kéo đến.

Rồi chuyện gì phải đến đã đến. Chiến dịch Nguyễn Huệ của cộng sản Bắc Việt ở Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật thực sự mở màn. Đêm 4 rạng ngày 5 tháng 4, vào khoảng 3 giờ khuya, tôi bị đánh thức bởi tiếng điện thoại reo vang. Bên kia đầu giây là tiếng của Tướng Hưng. Ông cho biết, Đại Tá Nguyễn Công Vĩnh, Chiến Đoàn Trưởng Chiến Đoàn 9, vừa báo cáo là căn cứ của Bộ Chỉ Huy Trung Đoàn 9, Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh và Bộ Chỉ Huy Chi Khu Lộc Ninh ở cuối và cặp theo sân bay Lộc Ninh đang bị pháo kịch dữ dội và chắc chắn sẽ bị tấn công. Tiểu Đoàn 3/9 (-) hành quân ở Tây-Nam Thị Trấn Lộc Ninh, được lệnh rút về căn cứ của Chiến Đoàn, đang bị địch bám sát tấn công liên tục. Đơn vị Thiết Kỵ 1 của Trung Tá Nguyễn Đức Dương và Tiều Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng ở Ngã Ba Lộc Tấn và Căn Cứ A cũng đang bị pháo kích nặng. Ông ra lệnh cho tôi lên ngay Trung Tâm Hành Quân Sư Đoàn. Ông cũng nóí thêm là: Tụi nó đánh lớn rồi. Chiến dịch của tụi nó mở màn…’’

Tôi đến Trung Tâm Hành Quân Sư Đoàn thì Trung Tá Trịnh Đình Đăng, Trưởng Phòng 3 Sư Đoàn, đã ở đó rồi. Mấy phút sau Tướng Hưng đến. Tại đây tôi được biết, trước đó, khi được lệnh rời vùng hành quân, Tiểu Đoàn 3/9 (-) báo cáo nghe tiếng chiến xa di chuyển rầm rộ ở hướng Tây trên Quốc Lộ 137, là con đường xuyên rừng nối liền Quốc Lộ 13 và Liên Quốc Lộ 7, ở hướng Tây, từ biên giới dẫn vào Lộc Ninh. Trung Tá Nguyễn Đức Dương, Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh, xác nhận vào giờ đó không có một chiến xa nào của ông nổ máy. Như vậy, rõ ràng chiến xa cộng sản Bắc Việt đã hiện diện ở chiến trường Lộc Ninh. Sự kiện nầy làm tôi bàng hoàng và cảm thấy xấu hổ về sự bất lực của mình, trong khi Tướng Hưng đang tiếp tục nghe Trung Tá Dương, báo cáo tiếp nơi đóng quân của Thiết Đoàn và Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng đang bị pháo kích khủng khiếp. Nếu tiếp tục đóng tại chỗ sẽ bị tổn thất nặng nề hay bị tiêu diệt. Trung Tá Dương nhận được lệnh điều động Tiểu Đoàn Biệt Động Quân Biên Phòng rời bỏ khỏi Căn Cứ A và Ngã Ba Lộc Tấn đồng thời chỉ huy Tiểu Đoàn 2/9 (-) tùng thiết cho Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh, đang hành quân ở vùng Đông-Bắc Ngã Ba Lộc Tấn, rút về tăng cường cho Bộ Chỉ Huy Chiến Đoàn 9 ở Thị Trấn Lộc Ninh. Tuy nhiên, lúc đó Trung Tá Dương chưa thể thi hành được vì trời còn chưa sáng và đơn vị Thiết Kỵ, Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng và Tiểu Đoàn 2/9 còn đang bị pháo dữ dội. Tiểu Đoàn 1/9 ở Chi Khu Bố Đức trên Quốc Lộ 14A, cũng bị pháo kích nặng. Tất cả những chi tiết trên đây được báo cáo ngay cho Trung Tâm Hành Quân Quân Đoàn. Chính Tướng Hưng cũng muốn trực tiếp trình báo cho Tướng Minh, Tư Lệnh Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật, nhưng không thể liên lạc được với Tướng Minh trên mọi hệ thống điện thoại hay vô tuyến suốt từ giờ phút đó cho mãi đến gần 9 giờ sáng hôm sau, ngày 5 tháng 4. Dĩ nhiên, các Tướng lãnh khác và các giới chức trách nhiệm khác của Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật cũng không liên lạc để trình báo tình hình ở Lộc Ninh cho Tướng Minh.

Khi Tướng Hưng tiếp xúc được với Tướng Minh là khi ông Hưng đang ở trên trực thăng chỉ huy bay trên không phận Lộc Ninh. Trên chiếc trực thăng này, lúc đó ngoài Tướng Hưng còn có Đại Tá Hoa Kỳ William Miller, Cố Vấn Trưởng Sư Đoàn, Trung Tá Trịnh Đình Đăng, Trưởng Phòng 3 Sư Đoàn (Khóa 5 Thủ Đức, như Tướng Hưng và tôi, nhưng thuộc Đai Đội 2 Sinh Viên Sĩ Quan, sau trận An Lộc thăng cấp Đại Tá, hiện đang ở Hoa Kỳ), và tôi, Trưởng Phòng 2. Tất cả đều đội mũ sắt trang bị hệ thống dẫn-hợp truyền tin, nên có thể nghe rõ đối thoại giữa Tướng Hưng với các cấp chỉ huy đơn vị của Sư Đoàn dưới đất và với Tướng Minh, Tư Lệnh Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật và các giới chức khác.

Trước đó, khi trực thăng chỉ huy của Tướng Hưng đang bay trên vùng không phận Lộc Ninh, Tướng Hưng nhận được báo cáo của Trung Tá Nguyễn Đức Dương là đơn vị Thiết Kỵ của ông đang di chuyển trên Quốc Lộ 13 bị phục kích ở phía Nam ấp Lộc Thạnh nên xin hủy bỏ ‘’mấy con gà cồ’’ tức 4 khẩu pháo 105 ly và 2 khẩu 155 ly được tăng phái cho Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh trước đó để được nhẹ nhàng và di chuyển nhanh hơn. Câu trả lời cũng là lệnh của Tướng Hưng cho Trung Tá Dương nghe rõ trong máy dẫn hợp, cho phép ông này phá hủy các khẩu pháo đó sau khi hạ thấp bắn trực xạ vào toán quân cộng sản phục kích hai bên đường. Dĩ nhiên khẩu lệnh được mã hóa bằng các ám hiệu truyền tin. Một chập sau nghe Trung Tá Dương báo cáo đã thi hành xong, tuy nhiên không thể tiếp tục tiến về Thị Xã Lộc Ninh vì cộng sản phục kích với đơn vị lớn. Tướng Hưng ra lệnh cho Trung Tá Dương đưa Thiết Kỵ trở lại Ngã Ba Lộc Tấn chờ đón Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng, sau đó sẽ tập trung lực lượng, trở lại giải tỏa Lộc Ninh. Đại Đội Trinh Sát của Trung Đoàn 9, đang hoạt động ở Tây-Bắc cũng được đặt dưới sự chỉ huy của Trung Tá Dương được lệnh về Ngã Ba Lộc Tấn. Các đơn vị thi hành lệnh. Tuy nhiên, lúc đó, chừng hơn 12 giờ trưa, Chi Đoàn 3/1 Thiết Kỵ với một Đại Đội tùng thiết của Tiểu Đoàn 2/9 đã vượt qua được đoạn đường bị phục kích và tiến được đến Cua Chùm Bao gần Đồi 177 phía Tây Quốc Lộ 13, chỉ cách Căn Cứ Lộc Ninh chừng hơn 1 cây số, nhưng không thể di chuyển được nữa vì bị bao vây và tấn công dữ dội. Trung Tá Dương chỉ tiếp xúc được với đơn vị nầy qua hệ thống vô tuyến.

Khi tiếp xúc được với Tướng Minh, trên trực thăng chỉ huy, Tướng Hưng báo cáo việc này cho Tướng Minh. Tức khắc, Hưng bị xát muối lần đầu tiên trong chiến trường An Lộc 1972. Tiếng nói của Tướng Minh, Tư Lệnh Quân Đoàn, nghe rất rõ: ‘’Đánh đấm gì lạ vậy! Chưa có gì mà đã bỏ của…’’ Máy bị cúp. Tướng Hưng ngỡ ngàng. Mọi người trên trực thăng buồn bã và yên lặng chỉ nghe tiếng mấy cánh quạt và tiếng máy nổ phành phạch. Trực thăng phải rời vùng để Không Quân Việt Nam vào đánh yểm trợ cho căn cứ chỉ huy của Chiến Đoàn 9 đang bị tấn công bộ binh. Sau các oanh tạc cơ của Không Quân Việt Nam rời vùng, trực thăng chỉ huy của Tướng Hưng cũng quay về Lai Khê vì sắp cạn nhiên liệu. Một chập sau nghe tiếng Đại Tá Miller hỏi: ‘’What did Gen. Minh say, 45?’’ Không có tiếng trả lời. ‘’Forty-five, hay 45’’, là danh hiệu chỉ huy trong hệ thống truyền tin của Tướng Hưng. Miller hỏi Tướng Minh đã nói gì. Không ai còn đủ sức trả lời cho ông ta. Vả lại có những điều một Tư Lệnh Viêt Nam không thể nói cho Cố Vấn Hoa Kỳ của mình biết. Và nhiều điều ở chiến trường An Lộc Tướng Hưng không thể nói cho Đại Tá William Miller Cố Vấn Trưởng Sư Đoàn biết, nên sinh ra sự hiểu lầm lớn sau đó trong trận chiến quan trọng này.

Sau khi trực thăng chỉ huy đổ đầy xăng, Tướng Hưng và chúng tôi lại bay trở lên vùng trời An Lộc, ở độ cao trên 3.500 bộ, vì phòng không của địch bắn rất rát. Trong suốt buổi chiều chính Tướng Hưng một mặt liên lạc trực tiếp với các cấp chỉ huy quân trên mặt đất để nghe báo cáo và điều động họ đồng thời trực tiếp xin Không Quân Việt Nam đánh yểm trợ. Tướng Hưng có biệt tài về sử dụng không yểm dù điều động các chiến đấu cơ xạ kích vào địch quân chỉ cách quân bạn một con đường hay đánh bom với các tọa độ chính xác mà không cần nhìn vào bản đồ khi ngồi trên trực thăng. Sở dĩ được như vậy là vì trên bản đồ mà ông sử dụng hằng ngày ông ghi tọa độ tất cả các ngã ba, ngã tư của các con đường, các ngã ba sông, các thị trấn, thị xã, các cao điểm, và các điểm-nhớ quan trọng. Gần như ông thuộc lòng tọa độ địa hình các nơi đó trong toàn lãnh thổ trách nhiệm. Ngày thường, khi thuyết trình tình hình cho ông nên thận trọng về địa điểm và tọa độ. Cách ‘’đọc bản đồ trong trí nhớ dựa trên các điểm chuẩn’’ này rất khoa học và cần thiết cho mọi cấp chỉ huy. Đó là ưu điểm để nhanh chóng đánh trả đũa quân địch bằng pháo binh hay không quân, hoặc hướng dẫn điều động quân nhanh chóng và chính xác, nhất là khi chỉ huy trên trực thăng, từ khi ông còn làm Trung Đoàn Trưởng ở Sư Đoàn 21 Bộ Binh. Làm việc với ông, tôi đã cố gắng học nghệ thuật tác chiến này.

Thế nhưng, với trận đánh buổi chiều đó của cộng sản Bắc Việt trên khắp nơi mà chúng bao vây hay bám đánh các cánh quân của Chiến Đoàn 9, từ căn cứ của Chiến Đoàn, căn cứ của Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh, của Chi Khu, cặp theo sân bay Lộc Ninh, hay những cánh quân đang vừa đánh vừa di chuyển về các điểm tập trung như các đơn vị Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh của Trung Tá Nguyễn Đức Dương, Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng, Tiểu Đoàn 2/9, Tiểu Đoàn 3/9 và Đại Đội 9 Trinh Sát, thì Tướng Hưng cũng không thế nào cứu vãn được các ‘’đứa con’’ của mình thoát khỏi tình trạng nguy ngập. Một phần vì Không Quân Việt Nam cho biết là phòng không của cộng sản Bắc Việt quá mạnh, nên một số chiến đấu cơ không thể đánh yểm trợ cho các đơn vị đang di chuyển, ngoại trừ các căn cứ ở Thị Xã cặp theo sân bay Lộc Ninh. Phần khác, vì lực lượng địch quân quá đông. Trong suốt ngày đó lực lượng phòng thủ của các căn cứ này đã chống trả hữu hiệu nhiều đợt tấn công bộ binh dữ dội của cộng sản Bắc Việt và Không Quân Việt Nam đã yểm trợ đắc lực cho các căn cứ nầy. Tuy nhiên các căn cứ cấp Đại Đội Địa Phương Quân và Trung Đội Nghĩa Quân ở các xã chung quanh Thị Xã đều bị tràn ngập, hay không chịu nổi phải rút bỏ hay tản lạc. Hai Đại Đội Địa Phương Quân 293 và 294, rút về bảo vệ Bộ Chỉ Huy Chi Khu. Chợ Lộc Ninh và Nhà Thờ bị địch chiếm trong ngày. Đêm tối, các căn cứ trên Quốc Lộ sân bay tiếp tục bị pháo dữ dội. Tổn thất càng nhiều hơn. Binh sĩ trú phòng kinh hoàng vì địch pháo kích với cường độ và sức công phá của các đầu đạn đại pháo pháo khủng khiếp. Nhất là các vị trí đặt pháo 155 ly và 105 ly cố định của Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh bị tê liệt không thể phản pháo vì nhiều khẩu pháo bị phá hủy vì pháo binh địch rót vào chính xác. Các mục tiêu pháo của ta lộ diện dễ bị trinh sát pháo của địch điều nghiên từ trước trận đánh.

Một điều tưởng cũng cần nêu lên là các đơn vị chiến thuật cộng sản Bắc Việt thi hành lệnh cấp trên rất chặt chẽ nhưng cũng rất máy móc. Thí dụ như đơn vị pháo của sư đoàn 70 pháo trung ương cục miền Nam bắn phá căn cứ đóng quân của Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh ở Ngã Ba Lộc Tấn dữ dội trong đêm trước cho đến khi đơn vị nầy bỏ căn cứ di chuyển thì chúng cũng ngưng không bắn nữa, coi như đã hoàn thành nhiệm vụ. Khoảng quá trưa Trung Tá Dương đã liên lạc được với các đơn vị đã rút về được Ngã Ba Lộc Tấn và được phân nhiệm tiến về Thị Xã Lộc Ninh với hai cánh quân băng rừng cặp theo hai bên Quốc Lộ 13, mà không di chuyển trên Quốc Lộ, tiến về Thị Xã Lộc Ninh, tăng viện cho Bộ Chỉ Huy Chiến Đoàn 9 và đánh giải tỏa cánh quân Chi Đoàn 3/1 và một Đại Đội của Tiểu Đoàn 2/9 tùng thiết đang bị địch bao vây ở Cua Chùm Bao. Sau hai lần nỗ lực, nhưng không tiến lên được, Trung Tá Dương cho các đơn vị rút trở lại Ngã Ba Lộc Tấn đế đóng quân qua đêm. Buổi tối đêm 5, tháng 4, khi các đơn vị Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh, Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng, Tiểu Đoàn 2/9 (-) và Đại Đội 9 Trinh Sát tập trung trở lại khu vực nầy, dù đơn vị nào cũng bị tổn thất, nhưng không bị ‘’ăn pháo’’ như đêm trước, chỉ bị trinh sát địch bám sát.

Sáng sớm hôm sau, ngày 6 tháng 4 Trung Tá Dương cũng tiến hành kế hoạch hành quân với sự phân nhiệm như buổi chiều hôm trước để rút về Lộc Ninh như lệnh đã nhận được. Nhưng kế hoạch hành quân này có một thay đổi lớn về lộ trình. Cánh quân thứ nhất gồm Thiết Đoàn 1 Kỵ Binh (-), chừng 60 chiến xa và quân xa các loại trong đó có 14 chiến xa loại M-41 và M-113 của Chi Đoàn 1/1 Chiến Xa phối hợp với Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng với hai khẩu pháo 155 ly và bốn khẩu 105 ly. Cánh quân thứ hai gồm Tiểu Đoàn 2/9 (-) và Đại Đội 9 Trinh Sát.

Cánh quân thứ nhất, do chính Trung Tá Nguyễn Đức Dương chỉ huy, không tiến về Lộc Ninh cặp theo phía Tây Quốc Lộ 13 như buổi chiều hôm trước, nhưng từ Ngã Ba Lộc Tấn băng rừng sâu hơn ở phía Đông Quốc Lộ nầy, với dự định đánh bọc ra Quốc Lộ nổ lực tiến chiếm mục tiêu chính là Đồi 150 Bắc, nằm ở phía Tây Quốc Lộ, ở phía Nam Đồi 177. Hai ngọn đồi nầy chỉ cách Thị Xã Lộc Ninh ở hướng Tây-Bắc từ một đến hai cây số. Riêng ngọn đồi 150 Nam nằm ở Tây-Nam Thị Xã, cách đồi 150 Bắc chừng hai cây số. Ngày hôm trước, 5 tháng 4, trong khi quân cộng sản Bắc Việt từ Đồi 150 Bắc tràn xuống chiếm Chợ, Nhà Thờ và tấn công Đồn Cảnh Sát Quận thì các cánh quân khác của chúng xuất phát từ Đồi 150 Nam nhiều lần mở các đợt tấn công vào các Căn Cứ Bộ Chỉ Huy Chiến Đoàn 9, Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh và Bộ Chỉ Huy Chi Khu Lộc Ninh đóng dọc theo sân bay. Cánh quân thứ hai gồm Tiểu Đoàn 2/9 (-) và Đại Đội 9 Trinh Sát do Đại Úy Nguyễn Quang Nghi, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 2/9 chỉ huy, yểm trợ cho cánh quân thứ nhất ở hướng Đông, cũng băng rừng tiến song song với cánh quân nầy và chiếm mục tiêu cao điểm phía Đông Thị Xã là Đồi 178.

Nếu hai cánh quân trên chiếm được hai ngọn Đồi 150 Bắc và 178 kẹp hai bên Thị Xã Lộc Ninh thì Không Quân Việt Nam có thể hoạt động hữu hiệu hơn khi đánh bom tiêu diệt một đơn vị lớn của cộng sản Bắc Việt đang chiếm Đồi 150 Nam mà chúng dùng nơi đó làm bàn đạp để tấn công ba căn cứ nằm dọc sân bay Lộc Ninh. Như vậy sẽ giải tỏa bớt áp lực địch để chờ viện binh. Đó là quan niệm hành quân của Tướng Hưng, khi ông ra lệnh cho các cánh quân dưới sự chỉ huy của Trung Tá Dương rút từ Lộc Tấn về Lộc Ninh.

Nhưng tình hình diễn tiến trái ngược. Không may mắn cho cánh quân của Trung Tá Dương băng rừng cập theo sườn Đông Quốc Lộ khi tiến ra Quốc Lộ 13, lúc đó chừng 8 giờ sáng, ngày đó. Đơn vị tiến trước là Chi Đoàn 1/1 Chiến Xa không biết vì nhầm lẫn hay vì lý do nào đó lại đâm ra Cua Chùm Bao, gần đồi 177 tức là nơi Thiết Đoàn 1 Thiết Kỵ bị phục kích hôm qua thay vì đoạn Quốc Lộ gần Đồi 150 Nam. Chiến xa tiến lên đồi thì quân địch trên Đồi 177, đông như kiến cỏ, tràn xuống tấn công dữ dội, hết đợt nầy đến đợt khác, và gần như tiêu diệt Tiểu Đoàn 1 Thiết Kỵ và Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng. Trên trực thăng chỉ huy Tướng Hưng không còn liên lạc với Trung Tá Dương được nữa cả giờ sau đó, khi đang bay trên vùng trời Lộc Ninh. Khi báo cáo sự kiện này lên Trung Tướng Minh thì Hưng bị xát muối lần thứ hai. (Sau này được biết trận đánh ở Cua Chùm Bao sáng ngày 6 tháng 4 đó gần như nguyên vẹn sư đoàn công trường 5 cộng sản Bắc Việt chủ động cộng thêm trung đoàn 95 B từ chiến trường Tây Nguyên xuống tăng cường cho mặt trận Bình Long, chúng đã bắt được Trung Tá Nguyễn Đức Dương và một số sĩ quan khác của Thiết Đoàn và Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng).


An Lộc 1972, mùa Hè cuối đáy điêu linh

Cánh quân thứ hai là Tiểu Đoàn 2/9 và Đại Đội 9 Trinh Sát, cả hai do Đại Úy Nguyễn Quang Nghi chỉ huy, cũng tiến từ Ngã Ba Lộc Tấn cập sườn đông Quốc Lộ 13, sâu hơn trong rừng, tiến về Thị Xã Lộc Ninh và chiếm đồi 178 ở phía Đông Thị Xã. Đại Úy Nghi là một sĩ quan chỉ huy tiểu đoàn nổi tiếng. Nghi chỉ huy đơn vị của mình và Đại Đội 9 Trinh Sát của Trung Úy Thái Minh Châu suốt buổi sáng đó về gần mục tiêu nhưng không tiến được lên ngọn đồi 178 vì bị địch quân chận đánh dữ dội. Buổi quá trưa khi trực thăng chỉ huy lấy thêm đầy xăng nhớt, Tướng Hưng lên vùng, liên lạc được với Đại Úy Nghi và được báo cáo tình trạng, ra lệnh cho Nghi bỏ mục tiêu quay ra Quốc Lộ 13 tìm tông tích của Tiểu Đoàn1Thiết Kỵ và Tiểu Đoàn 74 Biệt Động Quân Biên Phòng. Đại Úy Nghi đã chỉ huy hai đơn vị thiện chiến này trở ra được Quốc Lộ chính này nhưng không tiến nổi được lên khu vực chiến trường của hai đơn vị của Trung Tá Dương. Buổi chiều ngày 6 tháng 4, khi nắng tàn Tướng Hưng quay về An Lộc thì Tiểu Đoàn 2/9 và Đại Đội 9 Trinh Sát báo cáo đã nằm trong khu Chợ Lộc Ninh dù bị tổn thất nặng nề. Tuy nhiên hình như chỉ có một bộ phần nhỏ của đơn vị nầy vào được chợ Lộc Ninh. Phần lớn đang bị địch quân theo sát tấn công trên lộ trình rút về Thị Xã. Cánh quân này bị quân cộng sản Bắc Việt bám sát và tấn công liên tục suốt trong đêm đó.

Các căn cứ của Chi Khu Lộc Ninh, của Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh và Bộ Chỉ Huy Chiến Đoàn 9 của Đại Tá Nguyễn Công Vĩnh bị pháo kích dữ dội nhiều đợt suốt đêm 5 rạng ngày 6 này. Căn cứ Chiến Đoàn 9 ở cuối sân bay bị pháo nặng nhất, hầm cứu thương sập, tất cả Trung Đội Quân Y bị chết gần hết. Trong ngày quân cộng sản Bắc Việt mở nhiều đợt tấn công vào căn cứ nhưng đều bị đẩy lùi. Sự thực căn cứ nầy đứng vững được là nhờ vào yểm trợ của Không Quân Việt Nam với các khu trục phản lực đánh sát bờ rào đất khá cao chung quanh. Cộng quân tổn thất rất lớn về nhân mạng. Căn Cứ Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh gần đó của Trung Tá Thông cũng bị pháo dập nặng, các ụ pháo và các khẩu pháo của Tiểu Đoàn hoàn toàn bị…câm tiếng, không còn một khẩu nào sử dụng được. Thương binh ở hai căn cứ này lên quá cao. Không một trực thăng nào của Không Quân Việt Nam hay Hoa Kỳ đáp được xuống được để tải thương hay tiếp tế suốt hai ngày đêm liền vì phòng không của địch quá dày và quá mạnh.

Tiểu Đoàn 3/9 (-) (không nhớ tên Tiểu Đoàn Trưởng) hành quân ở phía Nam Thị Xã, trong buổi chiều đó tuy bị cộng quân bám tấn công nhưng báo cáo là đã về được cuối sân bay, ở bìa rừng cao-su hướng Đông phi đạo và Căn Cứ Chiến Đoàn 9. Tướng Hưng trực tiếp liên lạc với Tiểu Đoàn Trưởng và chỉ thị cho giữ quân tại chỗ để bảo vệ mặt ngoài cho Chiến Đoàn chỉ trừ một Đại Đội vào căn cứ tăng cường cho Đại Tá Vĩnh và một Trung Đội khác cho Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh của Trung Tá Thông. Tất cả các đơn vị của Chiến Đoàn nằm chịu trận tại chỗ, suốt đêm 6 rạng ngày 7, kể cả hai đơn vị dã ngoại là Tiểu Đoàn 2/9 (-), Đại Đội 9 Trinh Sát và Tiểu Đoàn 3/9 (-), hứng pháo của địch quân. Đến 4 giờ sáng ngày 7.4 thì mất liên lạc với Đại Úy Nguyễn Quang Nghi, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 2/9 và cả Trung Úy Thái Minh Châu, Đại Đội Trưởng Đại Đội 9 Trinh Sát. Coi như cánh quân cuối cùng ở phía Bắc Lộc Ninh kéo về Thị Xã Lộc Ninh bị tan rã. Tướng Hưng mất gần 2 nghìn quân, hơn 80 chiến xa và quân xa, và hơn hai chục khẩu pháo và 105 ly 155 ly. Màn đêm sắp phủ trùm lên sự nghiệp làm Tướng của Tướng Hưng.

Đêm 6.4.1972 đó ngồi ăn cơm với Tướng Hưng ở căn cứ của Bộ Tư Lệnh Hành Quân Nhẹ của Sư Đoàn 5 Bộ Binh ở An Lộc, (căn cứ trên mặt đất, với các công sự khá chắc chắn, nhìn ngang hông của Tư Dinh Tỉnh Trưởng, chưa dời sang hầm ngầm mà Đại Tá Lê Nguyên Vỹ đang tu bổ), ông kể̉ lại cho tôi nghe từ ngày ông về phục vụ ở Sư Đoàn 21 Bộ Binh khi còn là Trung Úy, từ đầu năm 1964 cho đến năm 1968, do Tướng Nguyễn Văn Minh làm Tư Lệnh với bao nhiêu công trận và Tướng Minh đã mến thương, nâng đỡ ông như thế nào cho đến ngày Tướng Minh lên làm Tư Lệnh Quân Đoàn III và Vùng 3 Chiến Thuật và đưa ông lên Tư Lệnh Sư Đoàn 5 Bộ Binh và thăng cấp Tướng, Tướng Minh chưa một lần nào nặng lời với ông. Ông nói với tôi, ‘’Dưỡng à, trận chiến nầy vô cùng nguy hiểm, sống chết chỉ trong giây phút. Cùng khóa, cùng Trung Đội của Thầy Chiêu, ngày nay tôi đã lên Tướng mà Dưỡng và các bạn khác chưa một người nào thăng được cấp Trung Tá. Như vậy là quá mức rồi, chết cũng đáng. Còn Dưỡng, tội tình gì mà ở đây cho thiệt thân, uổng mạng. Ngày mai về Lai Khê đi. Đưa Đại Úy Bé lên đây là được rồi.’’(Đại Úy Trần Văn Bé là phụ tá của tôi, cũng là Biệt Đội Trưởng Biệt Đội Quân Báo Sư Đoàn. Sau năm 1973, thăng Thiếu Tá chuyển về Định Tường làm Trưởng Phòng 2 Tiểu Khu. Năm 1976 khi bị cộng sản Việt Nam cầm tù ở Trại Suối Máu Biên Hòa, vượt ngục bị chúng bắt lại, đem xử bắn tại Suối Máu cùng một Đại Úy ngành An Ninh Quân Đội. Buổi trưa đó, ngay sau khi hai sĩ quan nầy bị bắn, trời đang nắng gắt bỗng tối sầm lại, giông gió nổi lên một chập lâu. Tù nhân các Trại Suối Máu vẫn còn nhớ chuyện trời đất khóc người bị giết oan nầy).

Tôi không nói gì và suy nghĩ nhiều về lời tâm sự của Tướng Hưng. Một chập sau tôi dứt khoát trả lời là tôi không về Lai Khê… Buổi cơm thật buồn, vì chúng tôi mất mát, tổn thất lớn lao, mà chính tôi cũng có trách nhiệm là không hiểu tường tận về khả năng to lớn của cộng sản Bắc Việt ở biên giới Tây-Bắc, vùng Lưỡi Câu, nơi tập trung quân trước trận đánh và các căn cứ địch trên dòng sông Chllong trong Tỉnh Kratié của Kampuchia.

Ngày hôm sau, 7.4.1972 mới thực sự là ngày quyết định cho Lộc Ninh. Khởi đầu ở buổi sáng, khoảng 6 giờ, khi binh sĩ ở mặt tiền của căn cứ của Chiến Đoàn 9 thấy chiến xa cộng sản Bắc Việt lù lù tiến vào cổng của căn cứ, hoảng sợ bỏ chạy mà chưa có tấn công bộ binh như mấy ngày trước. Chiến xa của chúng vào trận địa chậm một đôi ngày nhưng gây ngay chấn động. Chừng bốn chiếc T-54 của chúng tiến vào con đường dốc và bắn đại bác vào căn cứ. Đại Tá Nguyễn Công Vĩnh trong hầm chỉ huy được báo cáo tin này. Ông báo cáo lên Bộ Tư Lệnh Nhẹ của Tướng Hưng là căn cứ bị chiến xa tấn công. Đó là báo cáo cuối cùng của của Đại Tá Vĩnh trước khi cùng mấy sĩ quan tham mưu và Toán Cố Vấn Hoa Kỳ của Chiến Đoàn, bỏ căn cứ và có ý định chạy ra với Tiểu Đoàn 3/9 đang ở đầu sân bay ngoài căn cứ. Tuy nhiên tất cả đều bị cộng sản Việt Nam bắt. Trung Tá Thông, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 53 Pháo Binh gần đó, cũng chạy về hướng Tiểu Đoàn 3/9 và cũng bị bắt.

Bên trong căn cứ của Chiến Đoàn, Thiếu Tá Trần Đăng Khoa, Trung Đoàn Phó, điều động binh sĩ củng cố lại tuyến phòng thủ. Quân phòng thủ dùng M-72 bắn vào mấy chiến xa, nhưng không hiệu quả và chiến xa T-54 địch bắt đầu nhả đạn và tiến lên căn cứ. Bộ binh địch tràn vào theo chiến xa, Thiếu Tá Khoa trở xuống hầm chỉ huy gọi vô tuyến báo cáo với Tướng Hưng là Đại Tá Vĩnh đã ra với Tiểu Đoàn 3/9 nhưng không liên lạc được nữa. Chiến xa địch còn bên ngoài cổng, nhưng bộ binh địch đã vào trong căn cứ, đang đánh nhau ở phía trên hầm. Tướng Hưng, Trung Tá Đăng Trưởng Phòng 3, Thiếu Úy Tùng Tùy Viên của Tướng Hưng và tôi đang ở trên trực thăng chỉ huy, đều nghe rõ đối thoại của Tướng Hưng với Thiếu Tá Khoa, trừ Đại Tá Miller, Cố Vấn Trưởng không biết chuyện gì đang xảy ra. Ông ngơ ngác nhìn chúng tôi và hỏi gì đó, nhưng không ai trả lời. Thiếu Tá Khoa yêu cầu ‘’Xin dội bom trên đầu tôi, chúng đã tràn ngập căn cứ và đang bắn vào hầm chỉ huy, xin 45 đừng do dự…’’ Tướng Hưng nói: ‘’Khoa, đây 45 nghe rõ, tôi sẽ làm đúng lời yêu cầu của anh. Tôi sẽ lo chu đáo cho gia đình anh…’’ Mấy tiếng sau cùng của Thiếu Tá Khoa: ‘’Xin cám ơn và vĩnh biệt 45…’’ nghe rõ kèm theo một tiếng nổ. Mắt Tướng Hưng hoen đỏ, đầy nước mắt. Chúng tôi đều rơi lệ. Nhìn xuống căn cứ chỉ thấy màn khói mỏng. Thảm kịch kéo đến, tôi nghe Hưng chuyển qua tần số gọi yêu cầu Không Quân Việt Nam đánh bom trên căn cứ của Chiến Đoàn 9, phá hủy chiếc nôi của con mình để tàn sát địch quân đang tràn vào chiếm lĩnh nó. Khi ông gọi khu trục là lúc ông hiểu rõ hơn ai hết thảm kịch của chính ông. Đến lúc khu trục yêu cầu trực thăng rời vùng và tiếng bom từng đợt dội xuống căn cứ cũng là lúc Tướng Hưng bị Tướng Minh xát muối bầm mình. Đó là lần thứ ba… và rất dữ dội.


Trích trong bút ký
“Tướng LÊ VĂN HƯNG Và Những Sự Thực Ở Chiến Trường AN LỘC Trong Mùa Hè 1972”
Tác giả Nguyễn Văn Dưỡng

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s