ĐẾM ÁNH SAO ĐÊM

Võ Sơn –  K19 Pont

Trích Giai Phẩm Xuân Hàng Hải 1971

https://i0.wp.com/ak3.picdn.net/shutterstock/videos/4814573/thumb/1.jpg

Người Hàng Hải ra đi nhưng không từ chối cuộc sống. Và vì yêu cuộc đời nầy nên họ âm thầm “nhặt ánh sao đêm” để quên đi những hờn dỗi, những trái ngang của một kiếp người.

Từ ngàn xưa, đêm đêm, mỗi khi ngước mắt thành kính ngắm một vì tinh tú, con người đã cảm nhận như một linh hồn hiện hữu. Từ những tinh tú mang nét dịu dàng như Mặt Trăng đến nổi nhà thơ Lý Bạch đã nhảy xuống hồ thu để ôm ánh trăng vàng, đến những vì sao đầy “quỉ quái” như sao Algol đã làm người Ả Rập kinh hoàng ví ánh sáng nhấp nháy, trêu nhát của nó, tất cả đã sống ở mỗi lớp người, mỗi phương trời với những cảm nghĩ, những cái nhìn khác nhau. Ôi ! Vũ Trụ, bao la và diễm ảo, với những khát khao, hiểu biết trong lòng, ta đến đây để nghe vũ trụ vận hành qua cái nhìn của Thi văn, Thiên văn học và Hàng Hải.

Thi văn và trăng sao

                Trăng sao là cảm hứng vô tận của văn nhân, thi sĩ. Trăng sao xuất hiện như một an ủi và gọi mời. Người không thể nào thông cảm với người vì mỗi người là một “hải đảo cô đơn” và “người khác là hỏa ngục của ta” như Françoise Sagan đã từng than. Nên hãy tìm về với vũ trụ, trăng sao. Với dịu vợi, với cảm thông.

https://i0.wp.com/vnhanghaiphap.free.fr/wp-content/uploads/2017/09/lune-sur-mer-4.jpg

Hãy nghe Lưu kỳ Linh, một chiều dừng bước giang hồ bên quán trọ, nâng chén rượu nhớ lại người xưa. Nói cùng ai, và ai cảm thông cho giây phút chạnh lòng đó nếu không phải là những vì sao đêm đang thổn thức :

Bắc Đẩu hoành thiên dạ dục lan.

Sầu nhân ỷ nguyệt tứ vô đoan.

Chính Huy Cận đã tìm thấy nguồn an ủi ấy khi chàng đứng ngắm người yêu :

Rồi một bửa chờ người chẳng tới,

Ta thấy buồn cùng mọc với trăng sao.

Hoặc táo bạo như Chế Lan Viên, chàng thẳng bước lên mấy tầng mây để đến tắm bên giòng Ngân Hà, để quên đi mối hận ngàn đời của dân Hời. Chàng say sưa với ánh hào quang dịu vợi của sông Ngân, không giữ gìn gì cả làm cho mấy Tiên sao hoảng hốt :

Rồi trần truồng ta nằm trên Điện Ngọc

Hai tay cuồng vơ níu áo muôn Tiên

Đầu gối lên hàng Thất Tinh vừa mọc

Hồn giạt trôi về bến nước non Chiêm

Và rồi thất thểu trên đường mây muôn sắc, chàng đã gặp lại hình bóng cũ của người Chiêm nữ ở một thời xa xưa :

Ta gặp nàng trên một vì sao nhỏ

Ta hôn nàng trong bóng núi, mây cao

Ta ôm nàng trong những nguồn trăng đổ

Ta ghì nàng trong những suối trăng sao.

Hãy khóc đi, thi sĩ. Những giọt nước mắt sẽ làm lòng người dịu vợi. Xin người hãy nghỉ yên trên gối Thất tinh, như Cuội sầu bên gốc đa muôn thuở.

Trăng sao trước cái nhìn của Thiên Văn học

Nếu Lý Bạch sống vào thời đại của chúng ta, để biết rằng nàng Trăng không diễm kiều, gương mặt rổ như tảng ong, lồi lõm khó thương và lòng nàng chứa đầy núi lửa, liệu thi sĩ có đủ can đảm để chết dưới chân nàng hay không ?

Những huyền thoại và quan niệm xưa cũ đã xụp đổ trước những khám phá của khoa học. Trái đất không đứng yên, sao Hôm và sao Mai là một. Sao Chổi không mang nhiều hình ảnh chết chóc nữa, cũng như Algol nhấp nháy chỉ vì sự quay tròn của một sao lớn mờ quanh sao nhỏ sáng.

Quả đất chúng ta là một trong những hành tinh của Thái Dương Hệ quay chung quanh mặt Trời với vận tốc trung bình 140 000 km/giờ. Cả Thái Dương Hệ quay quanh tâm Ngân Hà với tốc độ 800 000 km/giờ. Các bạn có thể tưởng tượng được là Ngân Hà của chúng ta là một trong những Ngân Hà nhỏ của Vũ trụ có đường kính khoảng 90 000 năm ánh sáng (1 năm ánh sáng = 30840 x 0,307 tỉ km). Tâm của Ngân Hà là một quả bóng khinh khí chừng 20000 năm ánh sáng. Ngân Hà chuyển động nhích xa các thiên hà khác với một tốc độ chóng mặt là 50000 km/giây.

Lấy tốc độ biểu kiến (mouvement apparent) của quả đất đối với Thái Dương Hệ quay chung quanh Ngân Hà thì ta thường di chuyển chừng 26 400 000 km/giờ.

Trong vũ trụ có rất nhiều chòm sao và chứa hàng chục triệu mặt trời. Riêng Ngân Hà đã có 70 tỉ mặt trời, mà chỉ là một trong những thiên hà nhỏ của vũ trụ. Các thiên hà hợp với nhau thành Thiên tòa, mà trong vũ trụ lại có vô số Thiên tòa mà ta chưa khám phá ra.

Trước bao la của vũ trụ, ý niệm về thời gian của một kiếp người rất nhỏ bé. Một hiện tượng trong vũ trụ xuất hiện trước mắt ta đã xảy ra cả triệu năm về trước. Một vụ sao nổ ở Thiên hà NGC 4157 được Zwicky trông thấy đêm 16/02/1937 đã xảy ra 4 triệu năm rồi. Cái vĩ đại mà con người thực hiện dù cao ngất như dảy Hi Mã Lạp Sơn đi nữa cũng xụp đổ một cách dễ dàng trước một chuyển động nho nhỏ của vũ trụ.

Trăng sao trước cái nhìn của nhà Hàng Hải

https://i0.wp.com/vnhanghaiphap.free.fr/wp-content/uploads/2017/09/Orion.jpg

Cái nhìn của nhà Hàng Hải đối với trăng sao vừa được nét mộng mơ của thi nhân, vừa có óc phân tích của một khoa học gia.

Quả thật vậy, nhà Hàng Hải không thể nhìn sao qua những câu chuyện cổ tích mà có thể đưa con tàu về bến được. Họ phải có cái nhìn phân tích và tính toán. Trước một vì sao lạ, họ phải dùng một phép tính nhỏ để định tên tuổi của vì sao. Có như vậy, sau khi đo độ cao, họ có thể định được một quỉ tích của con tàu trên quả đất và dùng phép chiếu Mercator để đưa quỉ tích con tàu lên bản đồ, thì quỉ tích con tàu được đồng hóa với một đường thẳng (Droite de hauteur). Như vậy, chỉ cần quan trắc 3 vì sao liên tiếp, ta có thể định được tọa độ của tàu một cách dễ dàng (giao điểm của 3 đường thẳng). Ngoài ra, nhà Hàng Hải dùng sao để lấy phương giác hải hành, điều chỉnh compas …

Và cuối cùng, con mắt của nhà Hàng Hải không phải dừng ở đó. Cái nhìn mộng mơ làm giàu tình người đi biển. Sau gương mặt lạnh lùng, dày dạn của những “con sói trên biển cả”, họ chôn dấu tận đáy lòng những ray rức giửa ý hướng ra đi để tìm kiếm một chân trời nào đó và ý hướng trở về để thấy “có một mái nhà”. Vì người Hàng Hải không từ chối cuộc sống. Và vì yêu cuộc đời nầy, nên họ âm thầm “nhặt ánh sao đêm” để quên đi những hờn dỗi, những trái ngang của một kiếp người. Luôn sống trong cảnh trời biển bao la, họ ý thức được cái nhỏ bé của con người, nên tình yêu họ sâu rộng. Những lúc chiều xuống, ngồi trước mũi tàu, ai có can đảm ném một mảnh giấy lộn để rồi phải băn khoăn không biết nó trôi giạt về đâu không ? Nhưng nếu một ngày đẹp trời nào đó, người đi biển trở về “cập bến” xưa thì người cũ đã “nhổ neo” từ mùa Xuân trước, phỏng chàng nghĩ sao đây ?

“… Một ngày nào đó, chúng ta đếm sao bên nhau. Sao đêm thật đẹp. Anh kể cho em nghe đám cưới những vì sao … Anh nghe vai nằng nặng. Thì ra em đã ngủ. Anh yên lặng nhìn em, rồi nhìn những vì sao hành trình lặng lẽ. Anh đang tìm một vì sao đẹp nhất, sáng nhất, đã lạc đường, đến tựa vai anh mà ngủ … (1)

Hảy trả những ánh sao đêm về vị trí muôn đời của nó. Có một thi sĩ đã chẳng trách Khoa học có cái nhìn soi mói đó sao ? Cuộc đời lắm đau thương. Hãy để sao đêm trong màu huyền thoại cho vết chân trần gian đở nhức nhối. Cũng đừng trách tại sao “người ôm trăng mà lại chết hồ”.

                                                                                         Viết xong đêm 01/12/1970

                                                                                                    Võ Sơn

———————————————————–

(1) Theo “Les Étoiles” của Alphonse Daudet.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s