Trái Đào – Bùi Huyền Trân

                                          Bùi Huyền Trân

                                “Thiên Tiên, chúng em xin dâng hai Chàng trái Đào.. Thơm”

                                                                       (Thiên Thai – Văn Cao)

     Tháng Tư, với người Việt lưu vong, quả thật quá nhiều kỷ niệm.. Từ phương xa Nhỏ Gia Long chuyển cho Bùi Huyền Trân một bài viết thật đặc biệt của Ông Ca sĩ Don Hồ kể lại một kỷ niệm về trái đào hộp của thời chiến tranh Việt Nam..

  Ông Don Hồ (Đào buồn đào bật khóc”) viết : “Tôi rất thích ăn đào hộp, thích từ thuở bé. Mê sao là mê những miếng đào vàng lườm trong nước đường sền sệt, được múc ra từ những lon thiếc cao tròn..”.. “lâu lâu cả nhà mới được ăn..khi có dịp khao thưởng..”

  Ông Don Hổ ghi thêm : “đào cũng biết buồn, đào cũng bật khóc (theo mẹ tác giả) từ dạo tháng 04 năm ấy ?”

   Đào hộp cũng là kỷ niệm của các quân nhân VNCH vào những năm 1970, khi lãnh lương hàng tháng còn nhận thêm phần ‘thực phẩm phụ trội’ (đồ hộp, trong đó có thịt heo, gà tây và trái cây hộp..)

   Bùi Huyền Trân xin tặng bài Đào (ngọt) này cho bạn nhỏ Gia Long cũng đã ‘bật khóc’ ngày 30 tháng Tư vì mất tất cả, kể cả ‘mất dậy’ tại Ngôi Trường thân yêu, bị đổi tên thành một tên một bà xa lạ không biết gì về giáo dục (?)

  • Trái Đào nào đây ?

  Tác giả Phạm Đình Lân trong bài “Thảo mộc mang tên Đào hay Điều” viết : Đào và Điều đều là màu đỏ, nhưng cây điều, cây đào và cây đào (mận) là ba cây ăn trái khác nhau và ông phân biệt thêm :

  • Cây điều = đào lộn hột (Anacardium occidentale)

    Cây điều nhuộm = cây sim phụng (Bixa orellana)

  • Cây mận (miền Nam) = cây đào ; miền Bắc VN gọi cây roi (Eugenia aqua)

(Theo tác giả : trái Mận, tên gọi tại Bắc VN là quả plum (Prunus mume)

  • Cây Đào (Peach tree) là cây Prunus persica  và ông ghi thêm :

     Cây Đào tiên là một cây của vùng Nam Trung Mỹ : Crescentia cujete

      tên thông thường là .. calabash

Các vị Thầy Hàn lâm Việt Nam (Viện Dược liệu) ghi hai cây

  • Đào (Prunus persica) , tên Anh : peach-tree, nectarine; Pháp (pêcher)
  • Đào tiên ( Crescentia cujette) : tên Anh : calabash tree..

Wikipedia Việt trong mục Cây đào có :

  • Đào trơn , còn gọi là Du đào, xuân đào .. là  Nectarine
  • Đào lông như Đào Sapa

  Xem lại các tên Đào tại Việt Nam thì quả thật sẽ lạc ..như hai Ông Tàu lạc vào Thiên thai ?.. Từ quả đào (mận, roi) qua đào lộn hột, dương đào (kiwi), đào kim cương (sim)..anh đào (sakura), hồ đào (juglans regia), hầu đào..

  Ngay như trái Đào tiên của Thiên thai cũng không phải ‘Calabash” Nam Mỹ (!) mà chắc phải là Đào.. Tàu ‘peach-tree’ vì chỉ có peach mới ngọt..và thật ngon..

  Đào còn được chia thêm thành hai loại : trồng làm cảnh (ngắm hoa) và trồng ăn quả. Bài này Bùi Huyền Trân xin chỉ viết về Trái Đào  (ăn) = Peach (Pêche)..tạm ‘quên’ cành Đào ngày Tết..và hoa Anh đào Nhật của Đào hoa đảo..

  • Những câu chuyện ‘tản mạn ‘ về Đào
  •  A- Truyện Tàu :

   Các nghiên cứu khảo cổ đều đồng ý là Đào (peach) có nguồn gốc từ Tàu : một điểm khai quật tại Hồ Bắc đã tìm được hai hạt đào có niên đại từ thời nhà Thương (Shang) (1570-1045 trước Tây lịch) và các hạt này giống như các hạt đào đang trồng hiện nay..Nhiều hạt khác đã được tìm thấy trong vùng Nam nước Tàu (Tứ Xuyên, Quế châu) của thời nhà Tần (Qin) (những năm 221 trước Tây lịch)

    Sách vở, Truyện cổ, truyện thần thoại Tàu cũng có nhiều giai thoại về Đào :

  • Kinh Thi (Shi-jing) (livre des odes) (viết trong khoảng Thế kỷ thứ 8 đến thứ 3, trước Tây lịch, từ đầu thời Tây Chu đến giữa thời Xuân Thu) đã ghi về Đào trong đoạn “Chi tử vu quy” (Chi tử vu quy – làm thân con gái phải đi theo chồng) có những câu : Đào chi yêu yêu/ Hữu phần kỳ thực/Chi tử vu quy/Nghi kỳ gia thất” Bản dịch của Tạ Quang Phát : “Đào tơ mơn mởn tươi xinh/ Trái đà đơm đặc đầy cành đầy cành khắp nơi..”
  • Trương Quả Lão (Zhang-Guo-Lao), một trong ‘Bát tiên’ , cưỡi lừa trắng, ngồi ngược; mang theo một chiếc lông phượng hoàng hay một quả Đào.. trường sinh, bất tử
  • Tây Vương Mẫu (Xi Wang Mu) là Bà Tiên ‘xếp’ của Thần thoại Tàu, có vườn đào trường thọ, 3000 năm mới ra quả (quả gọi là xiangguo=tiên quả), và đến 6000 năm, quả mới chín để thành ‘đào trường sinh’, chỉ dành cho Ngọc Hoàng ngự lãm..Truyện Tây Du Ký (Xl-you-gi) có nhân vật Tôn Ngộ Không (Sun Wukong), có phép thần thông, biến hóa .. ăn trộm hết cả ‘đào’ trong Vườn của Tây Vương Mẫu và Ngọc Hoàng .. mất ăn!
  • Truyện Tam Quốc Chí có vụ “Kết nghĩa Vườn đào” của 3 ông Liu Bei (Lưu bị), Guan Y (Quan công) và Zhang Fei  (Trương phi) dưới tán cây .. đào.
  • “The Old Man of the South Pole” =Fulu shou” là tên Anh của Nam cực Tiên ông,  theo truyện Tàu là một ngôi sao thuộc chòm sao Thuyền Đế; tượng trưng cho Hạnh Phúc và Trường Thọ. Hình vẽ Tiên râu trắng dài, đầu hói hình hồ lô, một tay cầm trượng, một tay nâng quả Đào rất to, bên cạnh còn có một con tuần lộc..
  • Tranh “Tam Đa” : Phúc-Lộc-Thọ , Ông Thọ tượng trưng cho sự sống lâu, hình ảnh là một ông già râu tóc bạc trắng, trán hói và dô cao, tay cầm trái Đào bên cạnh có khi thêm con hạc..
  •  B- Truyện Tây

   Truyện Tàu về Đào đã ‘ngộ’, truyện Tây cũng không thua :

  Các ông Pháp lại cho biết : Tây trồng đào từ Thế kỷ thứ VI. Giới quý tộc Tây rất mê đào, đặc biệt là trong thế kỷ 16. Vua Louis XIV cho trồng đến 33 giống đào trong khu vườn cây ăn trái hoàng gia tại Versailles. Trong khoảng thế kỷ XVI đến XIX , đào được trồng thành dãy dọc theo các bức tường tại Montreuil để cung cấp quả cho Paris, và khu vực này sau đó được đặt tên là “Montreuil-aux-Pêches”

   Văn hào Victor Hugo từng đặt lời khen ‘đào’ trong bài nhạc “Souvent la nuit quand je sommeille” !

    Câu ‘avoir la pêche’ được giới đánh bốc (boxing) dùng cho.. “cú đấm thôi sơn” ?


Les murs à pêches à Montreuil           

Nam cực Tiên ông

  • C- Truyện .. Mỹ

   Đào tại Hoa Kỳ (theo BS Bernard Jensen – Food that heals) : Đào theo chân các tay thực dân Tây ban Nha đến Châu Mỹ trồng khắp Mexico, Brazil, Tây Ấn (West Indies) và  những di dân từ Âu châu đến Bắc Hoa Kỳ đã trồng đào tại các vùng khẩn hoang ; thổ dân trồng đào qua vùng phía Tây, dọc các đường lộ và Đào phát triển thật tốt đến mức chỉ sau 300 năm các nhà thực vật Mỹ đã ‘nhận nhầm’ là Đào gốc từ.. Mỹ châu ! Việc trồng Đào thương mại chỉ bắt đầu trong quy mô nhỏ tại Mỹ vào đầu thế kỷ 19. Năm 1870, ông S.R Rumph tại Georgia đã tạo được giống đào Elberta từ hạt đào do một người Tàu tặng; giống này sau đó  được trồng rất thông dụng tại các tiểu bang phía Nam Hoa Kỳ để thành giống đào chính tại Mỹ. 40 tiểu bang đã trồng đào thương mại và Georgia tuy mang tên “Tiểu bang Đào”,nhưng California mới là tiểu bang cung cấp nhiều đào nhất rồi mới đến Georgia, Michigan, S và N Carolina, Washington, ..Texas

  • Vài đặc điểm về Cây đào

  Tên peach=pêche có nguồn gốc từ chữ latin : “persica”, tên nảy lại do Ông Hy lạp Theophraste (Thế kỷ thứ 3 trước Tây lịch) đặt cho Đào vì ông nghĩ đào gốc từ Ba Tư (Iran=Persia). Người La mã gọi Đào là Táo Ba tư (Malum persicum). Và Theophraste đã nhầm vì Đào thật sự có nguồn gốc từ Tàu và theo ‘con đường tơ lụa’, đào đến Iran nơi khí hậu và các điều kiện thổ nhưỡng rất thích ứng đề phát triển rất tốt. Người Hy lạp sau đó đem Đào sang Âu châu vào các thế kỷ  thứ III và IV (trước Tây lịch), và đến lượt người La mã tiếp tục phổ biến Đào : Năm 65 Tướng La mã Pompei cho trồng đào tại khắp các vườn cây ăn trái của Đế quốc La Mã..

    Wikipedia (tiếng Pháp) tóm lược về Pêche như sau :

                       (https://fr.wikipedia.org/wiki/Pêche_(fruit) 

   Đào là trái cây tiếp tục chín sau khi hái (climacterique), có thịt, nhiều nước ngọt : thịt có thể màu vàng, trắng hay đỏ (loại sanguine= đỏ máu), da bên ngoài có lông mịn màu vàng nhạt, hay cam.có thể thêm các màu rose-carmin, rose-saumon, nâu.. Đào có hạt cứng, có thể dính vào thịt hay rời riêng..

  • Mô tả sơ lược :

  “Cây thuộc loại tiểu mộc, cao 8-10m, mọc lâu năm. Thân nhẵn có vỏ màu nâu hồng hay xám, phân cành dài và nhiều. mềm nhẵn dễ uốn. Lá hình mũi giáo hay bầu dục, hẹp, dài 8-15cm, rộng 2-3cm, thuôn ở đầu, mép lá có răng cưa nhỏ, đếu; lá màu lục xậm hay nhạt tùy giống; cuống lá mảnh. Hoa màu hồng,mọc đơn độc, nở cùng một lúc với chồi lá, hoa hầu như không có cuống; các cánh đài họp ở gốc, hình chuông; nhị nhiều dài bằng cánh hoa. Quả thuộc loại hạch, hình cầu, đường kính 50-70mm, có một rãnh bên khá rõ, phủ lông tơ mịn, khi chín màu đỏ-hồng, mùi thơm dịu, vị ngọt..”

  • Các loài Đào : Có đến trên 300 chủng trồng các loài !

Dựa theo Trái  (phạm vi của bài) : Prunus persica có thể chia thành 4 nhóm :

  • Đào (chính thức), da của vỏ có lông tơ và hột không dính với thịt.

   có thêm các nhóm phụ phân chia theo màu của thịt bên trong : vàng hay trắng

  • Đào (pavie), vỏ có lông, hạt dính với thịt. (Tên này do người Pháp gọi giống đào trồng tại Pavie (1560)
  • Nectarine , vỏ láng, hột rời.
  • Brugnon : vỏ láng, hột dính , loại nectarine thịt trắng..

  (Các nhà vườn phân loại đơn giản hơn  : theo màu của ‘thịt’ thành : đào thịt trắng (dễ hư, dập và các chủng được ưa chuộng tại Pháp như Benedicte, Alberge, Madeleine blanche..) và đào thịt vàng (vị ngom, chắc hơn.. Các chủng được ưa chuộng như Rich Lady, Royal Lee..)

Ngoài ra còn có thêm các loài :

  • Đào ‘quả dẹp’ ( Pêche plate=Donough peach, Saturn peach)

   Loài này có tên khoa học Prunus persica , forma ‘compressa’ được tạo ra tại Trung Hoa nên Pháp gọi là “Pêche plate de Chine”, Pantao  từ tên Tàu pántáo, biantáo. Cây được xem như một dạng biến chủng, có từ khoảng 2000 năm cho quả chín sớm, vị ngọt nhẹ ít chua..Vua Tàu có thể cầm quả dẹp .. như cái bánh ‘tiêu”, cắn ăn phần thịt quanh hột, mà không cắn vào.. hột !

   Đào ‘dẹp’ được Joseph Kirke (người Anh) mang về trồng tại Âu châu năm 1820 từ Java  nên Pháp gọi là “Pêche de Java”, đem sang Mỹ năm 1828 nhưng không thành công..Đào dẹp không được ưa chuộng và xếp vào loại ‘quả lạ’ : đào dẹp Ferjalou Jalouisa , hiện nay tại các chợ Tây là loài lai tạo giữa “Kiang-Si” và “Independence.”

   Tàu có hai loại đặc biệt Fenghuapantao (Phong hoa bàn đào) và Sahuahongpantao xếp vào loại ‘thượng hạng’ , rất ngọt như mật, có thể hút nước ngọt từ đào  bằng ống rơm ‘paille’ .

Brugnon

Pêche plate
  • Đào ‘theo mùa nho’ (Pêche de vigne)

  Tên gọi không rõ rệt vì có thể chỉ là một type Đào thôi : có lẽ do mùa cây cho quả cùng một lúc với mùa nho (các vườn nho tại Lyon thường trồng thêm các cây đào)

  • Tại Thụy sĩ : là loại đào thịt trắng, vỏ có lông tơ, vỏ màu xanh và đỏ
  • Tại Pháp thì là tên loại đào thịt đỏ xậm, vỏ xám màu da chuột , còn gọi là Pêche sanguine..Vùng trồng Đào quan trọng nhất tại Pháp là Roussillon và Provence..

Pêche de vigne                               

Pêche sanguine

  • Đào tại Việt Nam :

Theo tài liệu của Bộ Nông nghiệp Việt Nam, những vùng núi cao tại miền Bắc Việt Nam như Lào Cai, Sơn la, Lạng sơn có trồng được một số giống đào cho quả như:

  • Đào Vân Nam : giống đào này có trồng tại Sapa, chia thành hai giống phụ : chín sớm (quả trung bình, màu phớt hồng, thịt hồng nhạt, giòn, hơi chua) và chín muộn (quả lớn, hồng vàng, thịt giòn , hạt không dính (róc hạt)
  • Đào Tuyết ; cũng trồng tại Sapa ‘ quà trung bình; vỏ và thịt trắng, giòn và hôi chua. Sapa cũng có trồng  Đào tuyết Early grande (ĐCS1) gốc từ Mỹ : vỏ đỏ, thịt vàng ;
  • Đào Mộc châu -Sơn La : Có những giống như Đào ‘nhãn’ Sunwright , gốc từ Úc, vỏ đỏ hồng, thịt vàng , nhỏ cỡ 80g ; còn có đào Pháp ĐA1, ĐA2..Giống địa phương được gọi là Đào ‘mèo’

       Nectarine được gọi tại VN là Đào trơn (du đào, xuân đào)

Đào Sapa chín sớmhay còn gọi là đào dự án       –     

Đào mỏ quạ

  • Kinh tế và Sản xuất :

   Tổng sản lượng thế giới (gồm peach và nectarine) khoảng (2018) trên 20 triệu tấn, trong đó Tàu (15 triệu); Ý (1.1 triệu, tiếp theo là Hy lạp, Tây ban Nha  (mỗi nước 900 ngàn). Hoa Kỳ khoảng 700, Nam Hàn (200) và Pháp (184 ngàn tấn)..

55% sản lượng quả được dùng trong công nghiệp đóng hộp, còn 45% dạng ăn quả tươi sống. Đào thuộc loại quả khó chuyên chở (để giữ tính cách quả tươi), nên các nhà nông nghiệp tìm cách tuyển giống và lai tạo các chủng cho quả cứng nhưng lại thiếu hương vị..

    Các nước xuất cảng đào gồm Tây ban Nha, Ý, Thị trường chung Âu châu =EU và USA; còn các nước nhập cảng là Đức, Nga, Pháp và Ba lan.

      Canada nhập khoảng 25 ngàn tấn Đào mỗi năm (hạng 8 về nhập cảng Đào)

  • Trái đào và dinh dưỡng :

  Về phương diện dinh dưỡng : Đào là nguồn cung cấp tốt chất xơ, các vitamin A và B3 (Niacin), vitamin C.. các khoáng chất như potassium..

(100 gram đào tươi, không hạt) có 46 calories; 0.7g chất đạm, 0.09g chất béo, 11.3g chất glucides cùng các khoáng chất như potassium (210mg), phosphorus (19.5); calcium (6.1)..Vitamin C (3.4mg); E (0.3mg); beta-carotene  (120 microgram)..

Xem thành phần dinh dưỡng đầy đủ chi tiết của USDA :

https://en.wikipedia.org/wiki/Peach

  Đào được xem là  một thực phẩm chức năng có nhiều lợi ích cho sức khỏe :

  • Nguồn cung cấp các chất chống oxy-hóa

  Theo Medical News Today=MNT (Nov 12, 2019), Đào có rất nhiều Vitamin C, cùng các chất chống oxy-hóa khác nên ăn đào giúp chống lại các tác hại của các gốc tự do, ngừa được một số dạng ung thư; giúp kích ứng việc tạo collagen (có vai trò giúp giữ vẻ dáng và sức đàn hồi của da)

  PasseportSanté ghi rõ hơn về các chất phenolic (quan trọng như hydroxycinnamate và flavanols..), carotenoids .. với các hoạt tính bảo vệ sức khỏe của quả đào..

  • Nguồn chất xơ

MNT ghi nhận ăn Đào (một quả đào tươi.. mỗi ngày) giúp đưa chất xơ vào cơ thể, bảo vệ chức năng tiêu hóa,  trị táo bón, ngừa được các trường hợp ung thư ruột. Tuy nhiên nên chú ý là chất xơ lại tập trung nhiều hơn trong phần vỏ của quả

  • Các khoáng chất

Đào chứa nhiều Potassium, một khoáng chất giúp hoạt động cho tế bào; giúp giảm các nguy cơ về cao huyết áp, tai biến mạch máu não, sạn thận..Sắt trong Đào cũng giúp ngừa các trường hợp thiếu máu..Đào cũng có nhiều Đồng là khoáng chất cần thiết cho nhiều men (enzyme) trong cơ thể.

  • Các vitamin cần thiết như vitamin C bảo vệ cơ thể chống nhiễm trùng; vitamin E còn giúp hỗ trợ sức khỏe tim-mạch..

   Xin đọc tại : https://www.medicalnewstoday.com/articles/274620 

và                           https://www.passeportsante.net/fr/Nutrition/EncyclopedieAliments/Index.aspx

  • Đào.. món ăn

  Trái đào thường được ăn tươi, sống, và cũng có thể nấu chín, trộn thêm đường, ngâm muối.. ướp lạnh, đóng hộp, phơi khô….Đào thích hợp (khi nấu chung) với rượu chát, nấu với thịt vịt, gà lôi (pintade), nấu dầu olive..pha trộn cùng các gia vị như gừng, nhục đậu, tiêu sọ..

   Food & Wine (May 23, 2017 ) liệt kê đến 11 cách ăn Đào :

Sangria ( rượu chát tùy loại ưa thích, trộn xoài-đào; món uống của Tây ban Nha); Nấu súp (có thêm giấm.. ); Nướng; làm Chutney (sốt chấm kiểu Ấn); Cuốn với thịt heo đã lạng mỏng (pancetta=xúc xích Ý, prosciutto=jambon muối Ý); Kaiserschmarrn (bánh tráng miệng pancake kiểu Áo ; Coffee cake ; Làm kem =ice cream ; Ice cream soda;  Kho , rim cùng thịt, cá  (poached) và nhân trong bánh nhân mứt (Tart) ..

    Đào ngọt nhất thế giới là Đào Fukushima (Nhật) chứa lượng đường đến 22.2% (Các nhà khoa học dùng độ Brix để đánh giá vị ngọt : Đào bình thường có độ Brix 11 đến 15 và Đào Fukushima độ Brix đến 32)

  • Món Peach Melba = Pêche Melba

   Đây là món ăn tráng miệng rất nổi tiếng gồm đào, raspberry sauce trong kem vị vanilla. Món ăn do đầu bếp Pháp Escoffier ‘sáng tạo’ năm 1892 tại Savoy Hotel (London) để vinh danh ca sĩ soprano Nellie Alba. Ngoài dạng nguyên thủy, sau này cón các dạng chế biến thay đào (peach) bằng lê (pears), mơ (apricot), dâu tây (strawberry), và thay raspberry sauce bằng ..thạch , tuy nhiên không tạo được vị ban đầu của Escoffier..

Đào Fukushima (Nhật)
Un carton de pêches des Vergers Furuyama destiné à une manifestation spéciale organisée dans le quartier de Kasai, à Tokyo où les fruits se vendront à 300 yens l’unité, c’est-à-dire un sixième de leur prix habituel (1 800 yens)

  • Rượu Đào (Vin de pêche )

Rượu Đào được xếp vào loại rượu khai vị (aperitif) , theo hai cách :

  • Dùng lá cây peach ngâm trong rượu chát (đỏ, hồng hay trắng), thêm alcohol và đường (phương pháp của Vùng Dauphiné và Nam Alpes (Pháp)..Hương vị rượu tùy thuộc vào lá cây hái theo kinh nghiệm của Nhà làm rượu/
  • Ngâm quả đào và lá cây trong rượu và alcohol, sau đó thêm đường và hương vị. Loại rượu này sau đó làm thành dạng có bọt và rất phổ biến trong những năm 1980. Hoa Kỳ gọi là Peach Leaf Wine hay Rinquinquin.

Nhà máy cất rượu Distilleries et Domaine de Provence quảng cáo cho nhãn Rinquinquin, ‘sáng chế’ rượu Đào (1980) có ga : Rượu Carlston được ưa chuộng (năm 1988 bán đến 1 triệu chai!) và bị bắt chước với rất nhiều loại mạo hóa. Từ 1987 Rượu thuộc sở hữu của Công Ty Pernod-Ricard..

Cocktail à la liqueur de vin blanc & pêche – RinQuinQuin – Pêches au vin rouge 

 Vin de pêche 

Pêches au vin à l’espagnole

  • Đào làm.. thuốc

   Đào chứa  nhiều hợp chất phenolic xếp thành các nhóm tannins, chlorogenic acids, flavanols (catechol, epicatechol) và sắc tố loại anthocyanosides (chất chính là cyanidol 3-O-glucoside)..

   Mùi thơm của Đào là mùi tổng hợp của gần 80 hợp chất trong đó các chất chính là gamma-lactone C6 , C8, C10 ; delta-lactone cùng các esters, acids hữu cơ và alcohol, benzaldehyde..

   Khoa Dược Tây phương dùng một số bộ phận của cây đào làm thuốc như vỏ cây, lá và hạt (cùng dầu ép từ nhân trong hạt = peach kernel oil)

  • Peach kernel oil dùng làm dầu dược dụng. Dầu có khả năng sát trùng, diệt khuẩn (Hindustan Antibiotic Bulletin No 32/1990)
  • Vỏ, Lá kích thích tiêu hóa. Phloretin  từ Vỏ và Lá có khả năng kháng khuẩn chống nhiều loài vi khuẩn gram  dương (+) và gram âm ( -)

Hạt đào có chứa Amygdalin (Laetrile) , một chất độc (trong thập niên 1980s được quảng cáo là Vitamin B17, chữa.. ung thư, sau đó bị FDA cấm sử dụng)

   Hạt đào chứa các glycosides tạo cyanide (cyanogenic glycosides), gồm cả amygdalin. Các glycoside  này có thể bị phân cắt cho một phân tử đường và khí hydrogen cyanide (1 gram hạt có thể cho 2.6mg hydrocyanic acid ; liều gây chất người là 50-60 mg acid, tương ứng khoảng 20 gram nhân trong hạt)

Dược học cổ truyền Tàu : (TCM=Traditional Chinese Medicine)

TCM dùng nhân của hạt làm thuốc : Tao-ren  (đào nhân). Thần nông Bản thảo Kinh gọi là Tao-ho-jen (đào hạch nhân). Lý thời Trân ghi chép lại trong Bản thảo Cương mục.

Theo TCM : ‘đào nhân’ vị đắng, tính bình, có tác dụng ‘phá huyết ứ’, khử tích trệ’, nhuận táo, hoạt trường; lợi tiểu; tác động vào kinh mạch thuộc các tạng-phủ Tâm, Can, Phế, Đại trường.Trị các bệnh liên hệ đến huyết-tụ như rối loạn kinh nguyệt, đau bụng dưới; tụ huyết nơi ‘Phế’ gây ho, thổ huyết..; trị các chứng ‘bón-uất’

  • Đào làm mỹ phẩm

Trái đào tươi được dùng làm mỹ phẩm nuôi da  :

  • Hỗn hợp các quả tươi : Đào (bỏ hạt), đu đủ (bỏ hạt), chuối và avocado (bỏ hạt).mỗi thứ 50g; trộn trong máy xay (blender) cho đều thành khối nhão; đắp lên da mặt (facial mask), giữ trong 30 phút rồi rửa mặt bằng nước ấm, và xoa dầu hướng dương (hay olive) nhẹ và đều trên mặt..

   Son môi đào (các nhà Sản xuất Mỹ phẩm cho là một hỗn hợp của các màu hồng, cam, đỏ và.. vàng..?), được xếp vào loại màu rất được quý Bà ưa thích và Son còn có nhiều ‘shades’ nên còn tùy  da và dáng (?) ; Revlon có “Super Lustrous Lipstick, Peach Parfait” : Cover Girl có Bronze Peach 015, Decadent Peach 280 ; L’Oreal  có Shining Peach; Kylie Cosmetics quảng cáo là Son Royal Peach là son mà các tài tử cine thích nhất (?). Son ngoài màu còn kèm theo vị và đúng là thật hấp dẫn cho các nụ hôn .

Dành cho phụ nữ đang yêu : Love.Romance. Elegance .

   

Nước hoa (Perfume) mùi đào (peach fragrance) cũng được ưa chuộng :

Mùi đào chín thường được xem là một mùi hấp dẫn tạo sự gợi cảm (sensuality) và  hấp dẫn giới tính (sex appeal), mùi được xếp vào nhóm kích thích tình ái (erotic).

  Với khoa aromatherapy (trị bệnh bằng hương liệu), mùi thơm của đào đem cảm giác ngọt ngào, êm ái, thoải mái làm nhớ đến cảm giác đứng trước đại dương,  đến vị kem lạnh và vị ngọt ngào của nhiều loại nhân bánh..Trong vị đào còn có vị chua thoáng qua tạo một sự hài hòa tuyệt vời (fantastic harmony) của một nốt (note) gợi dục (aphrodisiac)..

  Mùi của tinh dầu đào không thể ‘chiết’ được (tự nhiên) nên các Nhà sản xuất mỹ phẩm phải tìm cách tổng hợp (xem trên). Mùi tổng hợp được gọi là Aldehyde C14 : đây là mùi của đào chín trên cây, khi hái mang đủ hương vị và còn thoảng thêm mùi dừa.

  Các nhà Sản xuất nước hoa còn pha chế thêm vanilla vào C14 : để ‘theo họ” sẽ đánh thức năng lực của Thần ái tình Eros và mời gọi sự tiếp cận thân mật (awaken the forces of Eros and invites closer contact (!)

   Vài thương hiệu Nước hoa nổi tiếng:

  • Bond No9 :  Chinatown
  • Chanel : Cristalle Eau de parfum
  • Guerlain : Mitsouko

Mitsouko Eau de toilette của Guerlain dành cho phụ nữ, do cảm hứng từ tiểu thuyết “La bataille”, chuyện tình của mối Duyên của Nàng Mitsouko khi lựa chọn giữa Đô đốc Togo và một Sĩ quan Anh (trong bối cảnh trận Hải chiến Nga-Nhật năm 1905). Trong nước hoa : mùi peach được pha trộn với các mùi jasmin, hồng, quế, vetiver.. (Giá 90 USD/3.1 Oz)

  • Lancôme : Tresor

Dành cho phụ nữ đang yêu : Love.Romance. Elegance .

Pha trộn mùi hồng, muguet, lilac vả kèm hương đào, mơ vừa chín cây.. (117USD/3.4 Oz                                                       

Bùi Huyền-Trân  5/2021)

Nguồn: Cảm ơn Mr. TL chuyển bài.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s