Tí tách… hạt Dưa hấu ? – Bùi Huyền Trân

on

                                                  Bùi Huyền Trân

 “Hạt mưa, mưa rơi tí tách.. (Phố buồn-Phạm Duy) ..Cắn hạt dưa cũng nghe tí tách?)

   Bùi Huyền Trân còn nợ Nhỏ Gia Long vì bài Dưa Hấu tặng nhỏ chưa nói gì về hạt Dưa mà các cô bé Gia Long hay ‘cắn’ trong những ngày Tết ..(Bùi Huyền Trân nhớ bài .. ‘Anh còn nợ Em ‘ của Nhạc sĩ Anh Bằng). Nhỏ GL cắn hạt dưa đến ‘môi Em hồng” .. vì hạt Dưa ‘Chợ lớn’ .. nhuộm màu đỏ và bóng rất dễ thương ?

   Trường Tiểu học Tây có dạy : “Si tu manges les noyaux de cerises, un cerisier va te pousse dans te ventre !” ghê thiệt đó, ăn hột sơ ri.. mọc cây trong bụng; nhưng lỡ nuốt hạt dưa.. hổng sao đâu Nhỏ à!

  Bên Tây gọi hạt Dưa hấu là ‘Pépins de pastèques’ nhưng Canada  gọi là ‘Watermelon seeds và rang =roasted, giống tên gọi của người hàng xóm.. phía Nam?

Xin đọc bài Dưa Hấu tại :

Nóng, đừng có lo.. đã có.. Dưa Hấu – Bùi Huyền Trân

Cắn hạt Dưa .. văn hóa?

  Một bài báo trên ‘phunuonline.com.vn’ viết về hạt dưa đã đưa ra ‘triết lý’ về ‘cắn hạt dưa xem ra cũng đáng chú ý :

   “Hạt dưa dạy người ta ít nói lại, dạy người ta im lặng để suy nghĩ nhiều hơn về những gì cần và nên nói, dạy người ta biết lắng nghe người khác thay vì lên tiếng để người khác phải lắng nghe“

    Có lẽ các ‘nhà’ lãnh đạo của Cộng Hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.. không biết ‘cắn hạt dưa và chỉ biết ăn.. mứt sen cùng sâm cao ly nên ‘nói nhiều và nói dai nhưng ..bậy

  Ngoài ra.. nhìn vỏ hạt dưa (sau khi cắn) là một cách có thể ‘đánh giá (!)’ tính cách của người.. cắn? : “Người khéo léo, tỉ mỉ và điềm đạm sẽ lấy được ‘lõi trắng’ bên trong hạt nguyên vẹn.. không bị vỡ, vụn; người bộp chộp và vụng về thì khó mà tách được vỏ dưa một cách lành lặn” ..’”còn người .. ba trợn thì b cả nắm hạt dưa  vào miệng nhai rau ráu.. và phun vỏ tùm lum ?”

  Như vậy : Có phải khi cắn hạt dưa khiến..người ta tự cảm thấy mình cần phải chín chắn và điềm tĩnh hơn? và theo tiêu chuẩn này thì Bùi HT là người.. bộp chộp! trúng thiệt đó!

  Một nhà ‘nghiên cứu ‘ khác (cafef.vn) còn đi xa hơn : “Dùng phương thức .. cắn hạt dưa .. để học tập! : “.. ngồi trước màn hình tivi, cắn hạt dưa, bất giác đã nhằn được hai tiếng, dù môi tê rần (?) rồi nhưng vẫn không dừng lại được!”..”nhưng nếu.. chỉ cắn, tách nhân để đó cho nhiều rồi cuối cùng mới ăn sau.. hai tiếng, thì cảm giác sẽ nhạt nhẽo?’. Nhà nghiên cứu giải thích là “chu kỳ phản hồi kéo dài” và “thích cắn hạt dưa liên tục vì lập tức.. được ăn hạt dưa ( đó là phản hồi= hưởng ngay thành quả) và nếu cắn lấy nhân rồi để đó.. chờ ăn sau, thì sẽ mất thú vị và ngưng  cắn không kéo dài được lâu!

                                                                                   Các loại hạt dưa

Tản mạn về hạt Dưa

  • Báo Phụ Nữ (25/01/2020) ghi về cách lấy hạt dưa tại Việt Nam như sau :

“ Đầu tiên đào một hố đất to, trải lên đó một mảnh vải bố, đổ dưa vào và.. đạp cho nước dưa ngấm hết xuống bên dưới, lc lấy hạt sạch, bỏ vào bao..” hoặc ‘bổ quả dưa thành mảnh, phơi ruột dưa dưới nắng 2-3 ngày đền khô quắt lại; dùng tay móc ruột dưa và chà trên rổ thưa cho hạt dưa rớt xuống thau hứng bên dưới, gạn hột đem phơi..”

   Hạt dưa đưa đến các ‘lò chế biến’, được ngâm nước khoảng một giờ để làm sạch cát, loại bỏ hạt lép và vớt ra phơi nắng to trong  5-6 giờ cho khô cong..Sau đó rang trên chảo, đảo đều liên tục.. và nhuộm màu, khi nhuộm sẽ dùng lửa nhỏ cho đều..

(Báo về sức khỏe của Pháp ghi cách ‘nướng=griller” hạt dưa : rửa hạt, đề ráo nước, phơi khô. Trộn với dầu olive, thêm chút muối và đảo trên chảo (gang) đến khi giòn và .. vàng; và có thể ‘đút lò’ : để hạt dưa trải mỏng trên khay, rô-ti ở 160 độ C trong 20 phút)

     

  
                                                                                              Rang hạt dưa

Phẩm nhuộm hạt dưa ?

  Tại Việt Nam , phẩm nhuộm khi rang hạt Dưa để tạo ra màu đỏ là loại phẩm công nghiệp rhodamine bị cấm dùng trong thực phẩm tại Mỹ, có những tác hại như có thể gây ung thư (carcinogen).

  Wikipedia tiếng Việt ghi : Phẩm đỏ tại VN là Rhodamin B thường dùng trong việc phân chất dòng nước do tác dụng phát huỳnh quang nên theo dõi được dòng chảy bằng máy đo sự phát quang

   Tuy nhiên, Việt Nam còn có loại hạt Dưa đen được chế biến bằng cách khi chế biến có thêm nước muối pha cùng vỏ hay lá cây phèn đen phyllanthus reticularis (tạo ra phẩm nhuộm có màu đen) ; Hạt dưa được ‘luộc chín’ cùng muối và phẩm ở lửa nhỏ, rồi đem ra phơi đến khô.

  Báo “Giáo dục Việt Nam “ có bài ‘đặc biệt’ về Sản xuất hạt dưa tại Sài Gòn (TPHCM) :

https://m.giaoduc.net.vn/kinh-te/boc-tran-cong-nghe-san-xuat-hat-dua-an-de-ung-thu-post104989.gd

   Xin mời đọc và.. hết dám ăn hạt dưa ‘made in TPHCM’  : “Không ngậm chất tẩy trắng và phẩm màu công nghiệp với nhớt thải.. thì không thể có hạt dưa đẹp và bóng được!

   Chất tẩy trắng được dùng là “xút” (dùng trong công nghiệp xà phòng). Khi rang bằng dầu cải ..phải thêm nhớt thải hạt mới bóng.. và nhuộm phẩm mới đẹp (!)

                                                                        Hạt dưa hấu nhuộm màu đỏ     

Cách cắn hạt dưa?

  • Wikipedia tiếng Việt chỉ cách ‘cắn hạt dưa’ .. dễ ẹt ? : ‘Người ta sẽ dùng răng (thường là răng cửa) cắn mạnh vào đầu hạt dưa và tách làm đôi hạt dưa để ăn phần lõi màu vàng bên trong gọi là ‘chíp’ hạt dưa hay ‘cúp’ hạt dưa”.. và như vậy thì ‘sún răng’ là hết ăn.. hạt dưa?
  • Báo Deavita Pháp chỉ cách ăn hạt Dưa (đúng hơn là ‘cắn’= decortiquer) : “cầm hạt thẳng đứng (verticalement), đầu nhỏ của hạt về phía miệng. Cắn hạt nhẹ đến khi nghe tiếng ‘tách’= craquer. .!

     
                                   
cn ht dưa

Hạt dưa và khoa học

  • Giống Dưa .. lấy hạt

  Ngoài loài Citrullus lanatus với những chủng dưa hấu trồng để ăn phần thịt (ruột) là chính, vỏ và hạt bị bỏ phí ; nhưng còn có một loài dưa hấu đặc biệt hơn : Citrullus colocynthis , trồng chỉ lấy hạt, vì ruột bên trong, khi quả non, đắng và cứng không ăn được. Dưa còn có tên gọi là Egusi melon, lấy hạt để ép dầu. Tại Nigeria, hạt của loại dưa này được cho lên men làm thành ‘ogiri’ một món ăn địa phương tạo hương vị cho nhiều loại súp. Chính phủ Canada, năm 1980, đã tài trợ một chương trình giúp Cameroon thiết kế một loại máy giúp tách vỏ của hạt dưa ‘egusi’.

Hạt dưa egusi chứa rất nhiều dầu béo, lên đến 50% tính theo trọng lượng và khoảng 30% là chất đạm..

                                      
                                                                        Origi

  •  
  • Dinh dưỡng và chữa bệnh :
  • Thành Phần Dinh dưỡng:

Hạt dưa có chứa một số dưỡng chất, tỷ lệ thay đổi tùy dạng : tươi hay khô..

  • Hạt khô : 100 gram có 557 calories ; chất béo 43.37g ; carbohydrates 15.31g và chất đạm 28.33g. Trong chất béo : bão hòa (9.8g); chưa bão hòa poly (28g); mono (7.4g).
  • Hạt tươi : 100 gram có  160 calories ; chất béo 11g; carbohydrates 4g; chất đạm 10g.
  • Nhiều khoáng chất như Calcium (58.3mg); Sắt (7.9mg); Magnesium (556 mg); Phosphorus (815mg).. Kẽm (11.1mg); Đồng (0.7mg)..
  • Vitamins thay đổi nhiều khi hạt phơi khô và rang ..Folate là quan trọng nhất (62.6 microgram ở hạt tươi)

Xin đọc chi tiết tại :

https://fdc.nal.usda.gov/fdc-app.html#/food-details/169407/nutrients

  • Hạt dưa và sức khỏe :

Trên thực tế, rất ít người Âu-Mỹ ăn hạt Dưa, chỉ ăn phần thịt đỏ ngọt và nhiều nước, nên thường chọn mua loại dưa Hấu không hạt (seedless)

   Nhiều bài viết Pháp lại khen ngợi hạt dưa Hấu là phương thuốc tốt cho sức khỏe mà bị bỏ phí (cũng như vỏ bên ngoài và phần cùi trắng)

  • Hạt Dưa hấu tốt cho tóc (cheveux) và lông (poils) do chứa nhiều chất đạm ; chất sắt trong hạt dưa giúp lông bền và tăng trưởng, giữ cho tóc mịn và bóng; ngoài ra magnesium cũng có tác dụng tốt cho lông và tóc. Hạt dưa rang chứa đồng, giúp tạo melanine sắc tố làm đen tóc (đừng nhầm với melatonine) (Deavita 26 tháng 8, 2020)
  • Giúp nuôi da : Hạt dưa chứa nhiều acid béo như oleic, linoleic giúp da ‘mạnh khỏe’, mềm mại và thấm nước.. Dầu hạt dưa hấu giúp trị mụn trứng cá và xóa vết nhăn.. (xem phần dầu hạt)
  • Tăng ham muốn tình dục (envie sexuelle) do arginine (xin đọc bài “Nóng đừng có lo.. đã có Dưa hấu,” trong đoạn.. viagra)
  • Giúp .. trị (?) tiểu đường : Hạt .. có thể làm hạ đường trong máu, nên thử dùng nước trà (tisane) nấu từ hạt dưa, magnesium trong hạt có thể làm hạ glucose..
  • Hạt dưa giúp bệnh tim-mạch do các dưỡng chất như arginine và các acid béo loại Omega-6..
  • Thuốc nhuận trường và lợi tiểu  thiên nhiên do chứa nhiều chất xơ cùng muối khoáng
  • Cách dùng Hạt Dưa:

– Hạt sống có thể trộn salad, cơm chiên, nấu súp, làm bánh..

 Tại các cửa hàng thực phẩm sinh học (bio) Pháp có loại ‘hạt dưa Hấu mọc mầm=germée’ rất tốt và dễ dùng..

Vài món salad hạt dưa như : Grilled  watermelon and goat cheese salad..

  


                                                     ‘Hạt dưa Hấu mọc mầm


                                                                        Goat cheese salad.

Trà hạt dưa : Dùng khoảng 4 thìa canh hạt và 8 tách nước. Nghiền nát hạt trước  hay xay như xay cà phê thành bột thô. Đun nước đến sôi và đổ trên bột hạt dưa vừa xay. Ngâm trong 10-15 phút. Lược khi nước nguội. (nên nhớ phải xay hạt vì các chất dinh dưỡng đểu trong phần cùi trắng)

                                        
                                                                Trà ht dưa

Dầu từ hạt Dưa

   Dầu hạt dưa hấu được lấy bằng cách ép hạt, Dầu rất thông dụng tại vùng Tây Phi châu gọi là ootanga oil, kalahari oil. Hạt dưa hấu sau khi phơi khô dưới nắng , rang chín , loại vỏ cứng và được ép để trích lấy dầu.

  Dầu có màu vàng nhạt, độ nhốt vừa đủ và có mùi hạt.

  Dầu hạt dưa hấu có chứa một lượng khá cao các acid béo chưa bão hòa trong đó hai acid béo chính là linoleic và oleic.. Tỷ lệ các acid béo chính :

  • Palmitic acid ((C16:0) : 11 %
  • Stearic acid (C18:0) : 10 %
  • Oleic acid (C18:1) : 15 %
  • Linoleic acid (C18 :2) : 63 %

Dầu hạt dưa có thể dùng nấu ăn nhưng thường dùng như một loại dầu ‘mỹ phẩm’ do tác dụng ngấm qua da khá nhanh.

  • Làm mềm da, pha trộn trong các sản phẩm thoa da cho trẻ em.
  • Dầu giúp loại các độc tố bám trên da và không làm tắc lỗ chân lông ;dùng trị mụn trứng cá
  • Giúp trị lành các vết nứt (chap), do da bị khô và giúp giữ độ ẩm cho da, làm bớt vết nhăn.
  • Dùng trong dầu thoa tóc (conditioner), thoa da đầu giúp mọc tóc, trị gàu giúp giảm ngứa da đầu.
  • Dùng làm dầu massage, thoa da bụng sau khi sinh ở giúp xóa các vết nhăn

Đọc thêm tại :     http://oilhealthbenefits.com/watermelon-seed-oil/

                  



                                                                                            Dầu từ hạt dưa hấu

                                                                                                                             Bùi Huyền Trân

Nguồn: Cảm ơn Mr. TL chuyển bài.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s