Bia.. miệt Dưới ? – Trần Minh Quân

                                                       Trần Minh Quân

   Bài viết xin để tặng Nhà văn Hồ Lãng Bạc, người đã ‘yêu cầu’ Trần Minh Quân kể chuyện Bia, tuy Ông biết là TMQ khi cùng đi học với Ông, chỉ ‘dzô’ nửa chai “33″ là ‘mặt trời lên”.. Bài cũng xin tặng các thân hữu Xứ Kangaroo, Platypus vì chỉ viết về Bia của Xứ Úc mà TMQ được uống ‘hàm thụ’..

Bản đồ …Bia Úc

  Năm 2004, Người Úc được xếp vào hạng thứ tư trên thế giới về ‘tài’ uống bia (tính theo đầu người) khoảng 110 lít/ năm (các ông WHO tính toán cách nào, chỉ cho con số  tiêu thụ rượu của các bạn nhậu Úc còn có 12.2 lít /người/ năm?)

  Các con số thống kê 2019 có nhiều điều thú vị (vẫn tính theo lượng tiêu thụ = lít, theo đầu người). Nước nào .. đông dân sẽ tụt về phía sau . Xin ghi vài quốc gia, kèm theo lượng bia tiêu thụ hàng năm (đơn vị là triệu lít)

                                     Lượng uống theo đầu người (lít/năm)  Tổng lượng uống (triệu lít/năm)

  • Tiệp Khắc  :                      188,6                                1,999                            
  •  Đức                                  99                                     8,160
  • Úc                                     75.1                                  1,885
  • Mỹ                                     72.7                                 23,920
  • Canada                             53.5                                 1,994
  • Cambodia                         59.2                                  976
  • Việt Nam                           41.4                                   ?

          (Năm 2021, Dân Đức uống  bia hăng hơn (vì covids? lên 104.2 lít/người/ năm)

Vài điều về Bia

   Ông Nhà văn Vũ Thế Thành trong bài “Sài Gòn, la de vài hột” giải thích tủ ‘la de’ là do tên của hãng Tây sản xuất La Rue.. chuyển thành (?). Bà bạn GL bên tây.. không chịu nhất định La-de là từ.. La bière mà ra, và Bia  có thể phổ biến hơn do chữ Beer chăng ?Trong bài Ông Vũ, nhà khoa học, cũng có đoạn giải thích về cách làm.. bia (la-de) :
Xin phép được trích:

  “ Làm bia từ gạo chỉ đúng một phần thôi. Về nguyên tắc thì ngũ cốc nào cũng đem làm bia được, nhưng trước khi lên men, phải malt hóa chúng, nghĩa là ngâm nước để ngũ cốc nảy mầm. Ngũ cốc nảy mầm mới tạo ra nhiều enzyme để cắt tinh bột thành đường. Từ đường mới lên men thành bia (rượu) được.. Trong các loại ngũ cốc thì lúa mạch (barley) tạo ra nhiều enzyme nhất. Làm bia không thể thiếu lúa mạch.. Vì lúa mạch đắt nên người ta phải độn thêm các ngũ cốc khác..” (hết trích)   Ông Vũ Thế Thành không bàn chuyện con men và kỹ thuật lên men  trong quá trình làm bia, nên TMQ mạn phép ‘bàn dzô’ để giải thích thêm về bia Úc.. có những danh từ lạ như Ale, Lager, Stout .. tất cả đều là.. bia mà gọi lại khác nhau?

  Theo “The Complete Encyclopedia of Beer “ (B.Verhoef) thì việc sản xuất Bia tùy vào : nguyên liệu (ngũ cốc), nước, hương bia (hop) và gia vị.. và men bia.              (chưa kể các kỹ thuật ủ men, làm trong, lọc.. khử trùng…)

  Ông Vũ (đã dẫn trên) có bàn về ngũ cốc, còn nước và hương vị xin để ngoài, và chỉ xin bàn qua về men để áp dụng vào các loại bia (Úc)   Men dùng làm bia, nói chung, là vi sinh vật saccharomyces. Hiện nay trong công nghiệp đã phân lập và tinh khiết hóa được nhiều chủng riêng..
Men dùng làm bia được phân chia thành hai loại :

  • Chủng lên men trên mặt (top fermenting)
  • Chủng lên men dưới đáy (bottom fermenting)

  Khi chưa phát minh được các thiết bị làm lạnh thì chủng top fermenting được dùng rất phổ biến. Men Saccharomyces cerevisiae này khởi động ở nhiệt độ 15-25 độ C và nổi trên mặt khối bia. Bia chế tạo theo cách này được gọi là “top fermenting beers” và các loại bia ‘kiểu’ này gồm Ale, bia lúa mì (wheat beers), Stouts, và Alt   Các loại bia do ‘lên men (Saccharomyces pasteurianus) dưới đáy, được chế tạo khi có các thiết bị làm lạnh (điều hòa nhiệt độ lên men), bắt đầu tại Đức, Bohemia.. Loại bia này ít bị nhiễm khuẩn, bia trong hơn. Nhiệt độ sản xuất ở giữa 5 đến 10 độ C. Nhóm này gọi chung là Lager, gồm cả Pilsner.

    Với những nhà sản xuất thì men là một bí mật tuyệt đối..chủng men được canh giữ cẩn mật và được bảo vệ rất kỹ

  • Ale , thường bị dùng chung (generic) cho các loại bia , lên men trên mặt’ sản xuất theo phương thức Anh.Màu hổ phách (amber), vị đắng nhẽ. Ngọt và đa số còn thêm các hương vị trái cây, tùy nhà sản xuất..

Ale, tuy ít được sản xuất tại Úc nhưng cũng có các bia ‘ale’ Úc khá ngon nhụ Tooheys Old, Coopers Pale ale (pale ale có hương vị trái cây rõ rệt và độ alcohol thấp , Spakling ale..

  • Stout : bia có màu đậm, có khi đen, tại Âu châu được uống tại nhiệt độ trong phòng : Úc có các bia Coopers, Cascade..bia có khi có vị đắng của  hạt malt nướng, cà phê..loại espresso-ít ngọt.
  • Lager loại bia ‘lên men dưới đáy’ thông dụng tại Úc.. 95% bia sản xuất tại Úc thuộc loại này. Nhiệt độ ấm tại Úc khiến lager thành loại bia giải khát lý tưởng. Victoria Bitter là loại nổi tiếng nhất..
  • Pilsner, gốc Tiệp , loại lên men dưới đáy, pilsner Đu61c màu vàng nhạt , vị rõ, và có vẻ đắng..
Random Facts about Bars in Australia – Just a girl adventures

Lịch sử Bia Úc châu

   Theo Wikipedia thì Bia đến Miệt Dưới cùng với những tay thực dân Anh.   Thuyền trưởng James Cook mang bia theo Ông trên con tàu Endeavour ngay trong chuyến hải hành đầu tiên ngày 26 tháng 8 năm 1768..Endeavour chở theo 4 tấn bia Thủy thủ trên tàu vẫn còn bia để uống.. đến khi Cook khám phá ra bờ biển phía Đông Úc vào năm 1770 !
   Tuy nhiên vào thời điểm này, những người Anh (bị lưu đày) đến Úc lại thích rượu ‘rum’, mạnh hơn và được cất ngay bằng mía trồng tại địa phương..Để giảm các vụ phạm pháp do nhậu say, Chính quyền Anh đã khuyến khích việc chế tạo bia để mong dân nhậu có loại nước .. alcohol nhẹ hơn, bằng cách cung cấp các nguyên liệu làm bia như hops (hương bia), Porter và cả 2 bộ thiết bị làm bia!

  Bia được thực sự sản xuất tại Úc do John Boston cất từ bắp và lá cây cape gooseberry.. Năm 1796, quán rượu (pub) đầu tiên tại Úc là do James Larra mở ra tại Parramatta..(Ông Larra bị đầy sang Úc vì tội.. trộm bia)Năm 1806, James Squire thành công chế bia tại Úc khi dùng quả hop (hương bia) và Công ty ‘quốc doanh’ Úc chế bia.. ra đời. Đến 1822, công ty đầu tiên làm bia tại Úc Cascade khởi nghiệp và sau đó là ‘trăm hoa đua nở’ với nhiều công ty nhỏ.
   Đến những năm 1900, khi Úc chuyển sang Federation, thì bắt đầu có luật lệ quy định rõ hơn về bia : Beer and Excise Act (1901), việc làm và bán bia.. đóng thuế bị kiểm soát, cấm..làm bia tại gia (?)..Chỉ tại Sydney 16 trong 21 ‘lò’ nấu bia phải dẹp tiệm..Các lò còn lại phải’ kết hợp lại đề chì còn 2 công ty là Tooth và Tooheys. Melbourne, 5 lò bia kết hợp (1907) chỉ còn hai là Carlton và United Breweries.

  Cũng chính trong thế kỷ này, kỹ nghệ sản xuất Bia tại Úc phát triển thuận lợi khi Victoria và Tasmania trồng được barley (orge) và houblon. Búp (fleuron)Bia  houblon tại Úc có tên riêng là Topaz có hương vị riêng của houblon nhiệt đới..

   Qua Thế Kỳ 21, Công nghiệp sản xuất bia tại Úc cũng tiến theo chiều hướng ‘quốc tế hóa’ của Thương mại toàn cầu..

Tại Úc từ 2011, chì có các Công Ty lớn tồn tại như Lion Co (do Kirin sở hữu) ; AB InBev (do Tổ hợp Foster’s sở hữu, và Công ty lâu đời Coopers.

  (Công ty Boag’s Brewery, trước đây do San Miguel sở hữu, đã bán lại cho Lion vào tháng 11/2007)

Vài loại Bia Úc..

   Theo “guide-australie.com” thì “La bière, une boisson nationale” và người Úc uống loại bia nâu lager là chính (xem lager trong phần ‘vài điều..về Bia’ , độ alcohol trong khoảng 3.5 đến 5%..

   Trong số các loại bia toàn quốc ‘nationale’ có Victoria Bitter, Coopers, Cascade, Tooheys .. XXXX (đọc là four x= bốn chữ X?)   Bên cạnh đó còn có các hãng bia nhỏ hơn có tính cách địa phương sản xuất các loại bia riêng, số lượng ít nhưng hương vị ‘đặc thù’, thường loại Ale màu sẫm , mạnh hơn do nồng độ alcohol cao hơn.. Vài hiệu bia nổi tiếng như James Squire, Little Creatures, Rogers..

   Tháng Ba 2008, Tổ hợp Foster đã đưa ra thị trường Úc loại bia ‘đầu tiên’ bạn môi trường : Cascade Green , không có chất bảo quản, đựng trong chai, dán nhãn.. 100% tái sinh được và nhãn in bằng mực gốc thực vật.. tự hoại.  Giới uống bia tại Úc, còn có chuyện ngộ là : ‘mỗi vùng.. thích một loại bia” ?

  • New South Wales : Tooheys, Jame Squire, Blue Tongue
  • Queensland : XXXX
  • Victoria : Carlton Draught, Victoria Bitter, Melbourne Bitter
  • Tây Úc : Swan and Emu, Little creatures, Red Back.. Rogers

  Gọi bia tại Úc còn có thêm điều lạ là ‘dung tích cốc bia.. thay đổi theo vùng’.. gọi cốc bia ở NSW coi chừng vì .. uống đã hơn là tại Victoria ?

  • Cốc cỡ thường Schooner tại NSW là 425ml , cốc nhỏ phải gọi là Middy (285 ml)
  • Victoria, xứ nhậu bia, cốc Pint (570ml), nhỏ hơn là Pony (140ml)
  • Xuống Nam Úc, coi chừng vì Pint còn có 425ml và Schooner ít đi thành 285 ml

         Dân nhậu bia.. Miệt Dưới đúng là lạ lùng như.. con Koala ?

Các thương hiệu Bia..của Xứ Kangaroo :1- Victoria Bitter (VB) (lager) là một trong số rất ít Bia Úc, vượt làn ranh Tiểu bang để thành loại bia ‘toàn quốc..VB được chế tạo tại Melbourne từ đầu thế kỷ 20 và là loại bia đắng làm bằng pale malt..VB  chứa 4.9 % alcohol, đưng trong lon 375 ml, nên uống ở 4-6 độ C. Xếp vào loại bia nhẹ, dễ uống, vị malt/ngọt có thêm hương houblon đắng nhẹ. Sản xuất do Carlston & United Brewery, Melbourne.

Victoria Bitter - Pacific Beverages – Premium Beer Importer | Pacific  Beverages – Premium Beer Importer


                       Dân nhậu Úc… gọi ‘lóng’ bia này là Vitamin B ! 

2- Bia Cooper’s : Công ty Coopers Brewery, tại Adelaide, công ty lâu đời của Úc từ 1862 có nhiều nhãn bia nổi tiếng :

  • Coopers Best Extra Stout, chỉ có barley, men, houblon và.. Nước, vào chai trong các điều kiện kiểm soát riêng. Bia mạnh (6.8% alcohol), màu đen vị như càphe rang ..Chai 375ml và nên uống ở 10-12 độ C.
  • Cooper’s Export, bia loại ale, màu vàng rơm thơm vị malt, hương houblon, có hậu vị hơi ngọt. 4.9% alcohol, trong chai 375 ml , nên uống ở 8-10 độ.
  • Coopers Sparkling Ale,  khá đặc biệt, hơi đục do cách sản xuất, thơm hương vị trái cây.. có mùi chanh, chuối
Beer Review – Coopers Best Extra Stout – It's just the booze dancing…

Coopers Best Extra Stout

THOMAS COOPER S. COOPERS BR.LTD. - LEABROOK - Beer Label Collector Spain

Cooper’s Export

Sparkling Ale wins trophy for Coopers - Brews News

Coopers Sparkling Ale

3- Bia Foster là nhãn bia Úc bán mạnh nhất trên thế giới.. trên 100 triệu thùng (24 chai). Công ty  Foster/Carlton United Brewery . có 20 nhà máy tại 9 quốc gia; phân phối cả tại Mỹ và Âu châu, Á châu..
Công ty khởi đầu tại Úc từ 1887..

  • Foster’s Ice beer, loại bia ‘pilsner’ lên men dưới đáy, màu vàng rơm. Độ alcohol  5%. Chai 0.33 l; uống tốt nhất khi bia được ướp lạnh ở 4-6 độ.
  • Foster’s Lager: như tên gọi, loại lager độ alcohol 5%, màu vàng rơm, được xếp vào hạng.. bia ngon tại Úc với các vị malt và houblon rất rõ. Giới uống bia tại Mỹ thích bia ‘ngoại’, khi uống bia Úc, thường chọn loại này..

Foster’s Ice beer

Ten Facts That You May Not Know About Foster's – FAB News

                            Foster’s Lager Australia

4- Bia Tooheys . Công ty Tooheys Brewery cũng là một trong những công ty làm bia lâu đời của Úc (tại Sydney) từ 1869, có các nhãn quen thuộc với người Úc như Tooheys, Toohey Extra Dry là hai loại ‘lager’ truyền thống..ngoài ra còn có thêm :

  • Tooheys Old Black Ale .. là loại ale sản xuất từ những ngày đầu của công ty tại Úc..theo phương pháp lên men trên mặt truyền thống của thế kỷ 19. Bia màu xậm vị malt nướng; độ alcohol thấp (4.4%).
  • Tooheys Red Bitter : thuộc loại.. lager lạ khi dùng nhiều houblon, tạo thêm vị đắng; độ alcohol 4.9%, uống lạnh : 4-6 độ C mới ngon
Tooheys RED - Bitter | Back when Tooheys red was released, i… | Flickr

  Thêm vài điều về bia Úc :  Trong khoảng 2 thập niên gần đây, kỹ nghệ bia có nhiều thay đổi với sự xuất hiện của nhiều ‘cơ sở’ sản xuất bia.. tạm gọi là ‘mini-brewery’ làm đủ loại bia, hương vị tự chọn, từng lô (batch) không nhất thiết.. giống nhau; lượng sản xuất giới hạn từ vài chục đến vài trăm thùng.. Tại Hoa Kỳ có hàng ngàn cơ sở tại nhiều tiểu bang..Úc cũng có vài trăm tùy theo nhu cầu và thị hiếu tiêu thụ địa phương..Tên chung cho các loại này tại Úc là Australian Craft Beer..Các công ty lớn của Úc cũng tìm cách ‘gia nhập’ thị trường này..Tuy gọi là ‘mini’ nhưng số lượng sản xuất .. khá cao : Các tên gọi

  • National Craft Brewers : khắp thị trường , khoảng 5-40 triệu lít/năm.
  • Microbreweries : nhỏ và sản phẩm đa số bán tại chỗ.
  • Nano and Pub Brewers : nhỏ hơn và thưởng quanh quán hay dọc các phố.. nhậu?
Australia's best breweries - Tourism Australia

Australia’s best breweries

  Các nhãn bia ‘mini’ Úc còn chinh phục cả thị trường Mỹ, xuất cảng sang Mỹ như Little Creatures, Matilda Bay, Bluetongue Mountain Goat..
    Trước đây, việc sản xuất Bia tại Úc theo truyền thống do các công ty nội địa. Nhưng từ những năm 1980s đã có những thay đổi trong các cuộc sáp nhập, tái tổ chức trong thị trường bia thế giới và việc sản xuất bia tại Úc tập trung trong hai Công ty chính (trước đây của Úc) là Carlton & United Breweries (CUB) Lion.
   Từ tháng 12-2011, CUB trở thành Công ty ‘phụ’ của Công ty Bia Đa quốc gia SBAMiller (trụ sở tại Anh), sau đó đến 10-2016 CUB chuyển thành ‘sở hữu 100%’ của Công ty Anheuser-Busch InBev (AB InBev), công ty bia quốc tế lớn nhất thế giới (đặt tại Belgium) rồi đến 1 tháng 6-2020 AB InBev lại bán CUB cho Asahi Breweries-Nhật.

    Trong khi đó, từ tháng 10-2009, Lion trở thành ‘công ty phụ’ của Kirin Holdings Company Limited (Nhật).    Công ty lớn nhất còn lại do người Úc sở hữu là  Coopers Brewery (thương vụ chiếm 4 % tổng thể tích bia bán tại Úc..(CUB chiếm 48^; Lion khoảng 41 %).

Fosters Group Limited (ASX:FGL) Approves $US500 Million Asian Debt  Syndication

Các loại bia ở Úc

  • Bia ‘ngoại’ .. chế tại Úc :

  Quý vị ‘dân nhậu bia ‘ sành điệu=connoisseur’ Úc (khác với dân uống cà-phê, chê cà phê Starbucks).. vẫn thích uống bia.. ngoại! Các Công ty Úc đã ký hợp đồng chế bia ‘theo giấy phép nhượng quyền = under-license’ với các ‘nhãn’ bia ngoại nổi tiếng. Bia ngoại, sản xuất tại Úc giữ được hương vị và ‘độ tươi’ của các quốc gia gốc..

  • Foster’s Group chế bia.. Kronenbourg ( gốc Đức, sau thành Pháp- Strasbourg).
  • Coopers Brewery làm..Carlsberg (Đan mạch).
  • Lion Nathan làm nhiều loại hơn Guiness( Ái nhĩ lan), Heineken (Hòa lan), Beck’s (Đức), Stella Artois (Bỉ) vả Kirin (Nhật)..

                                                                                         Trần Minh Quân 9-2021

Nguồn: Cảm ơn Mr. TL chuyển bài.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s