Ti-dơn = Tilleul – Bùi Huyền Trân

Bùi Huyền Trân

Cây Tilleul
   “Les feuilles tombées du tilleul se recroquevillent comme un coeur se reserre autour du souvenir de ce qu’il a perdu”  (Ressusciter-Christian Bobin)

   Cô bạn nhỏ Gia Long bên trời Âu của Bùi Huyền Trân, ngồi bên song cửa sổ nhìn ra khu vườn hoa vàng , thoảng mùi hương dịu ngọt và lại thấy các bà đầm cao niên.. nhặt và nâng niu từng cánh hoa..Nhỏ đã nhận quê hương ‘mới’ từ gần 40 năm, mà nay mới thương .. hoa tilleul (ti-dơn). (Ôi tình yêu muộn màng!)

   Ti-dơn , trời Âu cũng như Phượng đỏ sân trường Gia Long, báo hiệu Hè sang, nên Nhỏ thấy hoa ti-dơn là thấy cả một khung trời Gia Long ngày nào trở về trong tâm thức.

  Cây ti-dơn rất thường gặp tại các Thành phố Âu châu và Bắc Mỹ nhưng lại thật xa lạ với người Việt trong nước.

  Giáo sư Võ Quang Yến có bài “ Ti dơn trên các nẻo đường Thành Xô” có lẽ là người đầu tiên dùng chữ ti-dơn, phiên âm tiếng tilleul của Pháp và cả chữ thành Xô (Sceaux), nghe cũng ‘ngộ” nên Bùi Huyền Trân ‘xài ‘ theo. Giáo sư họ Võ đã dùng nhiều tài liệu Pháp trong bài, từ thơ văn, các chuyện cổ tích đến huyền thoại nên hình như quên cây Tilia tại Bắc Mỹ (rất nhiều trên đường phố Montreal)  

   Xin đọc bài tại :

    Giáo sư Nguyễn Thanh Vân (Đại học Sư Phạm Sài Gòn), đồng môn của Nhỏ Gia Long, bên Pháp cũng viết về Tilleul (không phiên âm), chuyên về tính cách dược thảo.. nên Nhỏ GL ‘đọc không xuôi’ vì GS Thanh Vân rành chữ Pháp hơn chữ Việt ?

   Xin đọc tại :

                http://duocthaothucdung.blogspot.com/2011/06/tilleul.html 

  • Ti dơn : Văn chương và huyền thoại

– Văn chương

   Nhỏ Gia Long gửi cho Bùi HT nhiều tài liệu văn chưong và cả nhạc mà các nhà văn-thi sĩ Pháp, Đức.. viết về Tilleul. Xin trích vài bài tiêu biểu

  • Nhà thơ Đức Wilhelm Muller viết trong bài Der Lindenbaum, với những đoạn :

“ Am Brunnen vor dem Tore / Da steht ein Lindenbaum

  Ich träumt’ in seinem Schatten / So manchen süßen Traum “..

(phỏng dịch : nơi cửa vào thành phố , gần vòi nước.. có cây ti-dơn; dưới bóng cây, tôi đã có nhiều giấc mơ êm đềm..)

(bài thơ viết năm 1822, đã trở thành nổi tiếng thế giới khi được Nhạc sĩ Franz Schubert phổ nhạc)

  • Nhà thơ Charles Cros có phần ‘tình tứ’ trong bài ‘ Les Quatres Saisons- L ‘ Été”

 “ La nuit, par l’odeur des tilleuls / Nous nous sommes allées seuls..”..

   L’odeur de son corps, sur la mousse / Est plus enivrante et plus douce.. “

            (mùi hương của Hoa hay.. hương của Nàng đây ?)

  • Trong Văn học Ti-dơn đã trở thành’ bất tử’, như biểu tượng (immortalité), do Văn hào Marcel Proust (1871-1922)  trong tác phẩm “À la Recherche du Temps perdu” qua đoạn văn kể lại về miếng bánh madelaine mà bà cô Leonie nhúng vào tách trà ti-dơn, để sau đó không chỉ trong văn chương mà còn trong khoa tâm lý học còn có thuật ngữ “Proust effect” để mô tả hiện tượng ‘hồi ức vô thức’ (‘involontaire memoire’)..(Giáo sư họ Võ cũng mô tả trong bài đã dẫn)

  Hai hàng ti-dơn trồng trên đường vào nhà của Gustave Flaubert cũng trên những bức hình tiểu sử của Flaubert..

   Nhà văn Colette còn mơ mộng hơn : “Mon Dieu, respire le tilleul quand il est volcan d’abeilles…l’insidieux amant, le pollen en pluie d’or, n’est ce pas assez?’

2- Huyền thoại :

Tại Âu chậu, có rất nhiều chuyện cổ tích về Tilleul. và nhiều chuyện thần thoại Hy lạp quanh sự tích của cây. GS Yến cũng đã dịch nhiều đoạn chuyện Pháp trong bài viết..

Xin tóm lược vài câu chuyện :

  • Tại các quốc gia Bắc Âu, Đức, Baltic :Tilleul được xem là cây thiêng’ của các Nữ Thần  Freya (Nữ thần Tình Ái) và Frigga (Nữ thần của Tình Vợ chồng).Các đôi vợ chồng mới cưới cùng nhảy quanh cây tilleul (của làng) và các phụ nữ  mong có con, ôm thân cây cầu khẩn hay treo ‘quà cúng’ trên cành tilleul.
  • Thần thoại Hy lạp (do Ovide kể) xem Tilleul như biểu tượng cho Lòng bao dung, rộng lượng (Generosité) :Thần Zeus đã biến bà Baucis, một phụ nữ rộng lượng thành cây tilleul để theo lời nguyện ước, sống trung thành mãi mãi bên cạnh ông chồng (mà Zeus biến thành một cây Sồi) (xem bài của Ông Yến)

Hàng cây tilleul hai bên đường

  • Ti-dơn : biểu tượng chính trị ?

   Ti-dơn là một trong những cây hiếm hoi được vài quốc gia dùng như một biểu tượng chính trị :

  • Tại Pháp, cây ti-dơn ‘liên hệ’ với Vua Henry IV, Ông vua này đã ra lệnh cho quan Tể tướng Sully cho trồng tilleul trong các làng, ngay trước các nhà thờ để giáo dân có thể hội họp dưới bóng mát của cây.. Cách mạng Pháp xem tilleul như một biểu tượng cho Tự Do, cho trồng một lúc gần 60 ngàn cây tilleul tại các nôi công cộng trên đất Pháp vào năm 1792. Năm 1989, nhân kỷ niệm 200 năm Cách mạng 1789, Chính phủ Pháp đã chọn cây tilleul làm biểu tượng cho Lễ Hội.
  • Đối với nước Bỉ thì Tilleul là cây “ canh thức’ cho Tự Do (bienveillant arbre de la liberté). Cùng lúc với các nhà cách mạng Pháp’ (1789) trồng ngày nổi dậy, dân Bỉ tại làng Wellin cũng trồng một cây tilleul tại hai góc đường Houchette và Dubois.. đến nay cây tilleul này vẫn trổ hoa và tỏa hương ngọt ngào..Ngày 8 tháng 11 năm 1792 sau khi chiến thắng quân Áo, Dumouriez đã tuyên bố Độc lập cho Bỉ , và dân Bỉ đã nhảy mừng quanh..cây tilleul !

  Vùng Wallonie của Bỉ còn rất nhiều cây tilleul ‘kỷ niệm’ trồng từ những năm 1400, 1500..Ngoài biểu tượng cho Tự do, dân Bỉ còn xem tilleul như biểu hiện cho tình thân hữu và sự chung thủy..một cây ‘bảo vệ’ (protecteur) (La Libre- Belgique 31-07-04)

  • Vài đặc điểm thực vật :

Cây tilleul thuộc nhóm Tilia spp. Nhóm này gồm khoảng 30 loài cây lớn hoặc bụi mọc tự nhiên tại các vùng ôn đới Bắc bán cầu. Để dễ phân biệt, có thể tạm chia thành 2 nhóm phụ chính :

  • Nhóm Tilia tại Âu châu gọi chung là linden. Tại Anh và Ái nhĩ lan  cây còn gọi là lime trees hay limes bushes (các tên gây nhầm lẫn vì lime là chanh =citrus)
  • Nhóm Tilia Bắc Mỹ, gọi là basswood, american linden

     (nhóm phụ Á châu  như T. chinensis..gặp tại Tàu, Nhật và Hàn..)

  • Cây tilleul :

   Theo Sách European Pharmacopoeia (Ph. Eur ) nhóm Tilia được dùng làm thuốc (?) tại Âu châu thuộc các loài Tilia cordata (tilia lá nhỏ); Tilia platyphyllos (lá to) và loài lai tạo Tilia  x vulgaris (tilia Âu châu)                       

Tilia cordata (tilia lá nhỏ)

Tilia platyphyllos (lá to)

Tilia  x vulgaris (tilia Âu châu)
“Dược thảo thực dụng” (Nguyễn Thanh Vân) mô tả Tilia cordata (small-leaved linden):

  “ Cây thân mộc, dạng lớn. Vỏ màu xám và trơn láng. Lá mọc xen hình trái tim, có răng, mũi nhọn ở đầu lá; mặt dưới có lông..Hoa màu vàng , xanh-lợt , mọc thành cụm 2-10 hoa. Trổ hoa vào khoảng tháng 6-7..” Vài chi tiết bổ xung : cây cao 20-40m, đường kính thân đến 1m (cây cổ thụ tại Narke (Thụy Điển) có đường kính đến 8,3m). Lá cỡ 3-8cm. Hoa lưỡng phái, có mùi thơm..

 Wikipedia (Anh ngữ) mô tả cây Tilia america (American Linden) American basswood  Cây cao 18-37m có khi đến 39m, sống lâu năm (200 năm). Vỏ thâm từ xám đến nâu nhạt, có những đường nứt dọc rất rõ; cành thân mịn, màu lục sẫm chuyển thành nâu. Lá đơn hình trái tim, lớn 15-25cm, mép có răng. Hoa nh, thơm, màu vàng-trắng chừng 10-14mm, mọc thành chùm..trổ hoa tại Mỹ (cuối tháng 9, đầu tháng 10), tại Canada hoa nở sớm hơn có khi cuối tháng 5, đầu tháng 6.

               Xin xem : https://en.wikipedia.org/wiki/Tilia_americana

  Tại Bắc Mỹ cây thường gặp tại Tây Wisconsin, Trung Minnesota.. xa hơn là Nam Quebec. Cây trồng để tạo bóng mát, trang trí và .. nuôi ong.  Tại Hoa Kỳ, cũng có các cây Tilia cordata du nhập từ Âu châu và trồng tại vùng Tây-Bắc tại Oregon, California (tại Modesto)..

  • Ti dơn : cây thuốc dân gian

Tilleul làm thuốc (chính thức)

   Hoa tilleul khô được Sách Chế dược (Pharmacopoeia) chính thức của Khối Thị trường chung Âu châu ghi nhận như một vị thuốc. Chuyên mục Tiliae flos ghi rõ phần dùng làm thuốc là phát hoa =inflorescence.

  Kommission E (German Commission E Monograph-BAnz no 164) ghi rõ về công dụng chính thức, được chấp thuận của hoa tilleul là trị các triệu chứng cảm lạnh và ho do cảm lạnh gây ra. Liều dùng mỗi ngày 2-4 gram hoa khô (có thể tăng tùy Y sĩ ghi toa) và cách dùng là dạng trà dược.German Standard License (St.Zul. 11th Supplement) ghi cách làm trà dược ‘.. đổ 150 ml nước sôi vào một thìa cà phê hoa ti-dơn khô (khoàng 1.8 gram) và ngâm trong 10-15 phút. Lược bỏ bã hoa. Uống nước đã lọc.  Tại Đức có ít nhà sản xuất làm trà dược tilleul dưới dạng ‘hoa đơn độc=single herb’, phần ln ở dạng pha trộn thêm các dược thảo khác trong các công thức phức tạp hơn. (như Cold-Care PM; Sidoga..)

  Canada cho phép dùng hoa tilleul trong các chế phẩm homeopathic nhưng phải xin phép trước khi đưa ra thị trường.

    Anh xếp hoa tilleul dưới dạng dược thảo trong Danh sách chung. Xếp trong Bảng A (dùng trong và ngoài) của Schedule 1 (buộc sản phẩm phải có giấy phép)    Mỹ chỉ xem như một.. ‘thành phẩm hỗ trợ sức khỏe’ (health supplement)..    Pháp cho tilleul vào danh sách 148 loại ‘dược thảo bán tự do’                                                             

Hoa tilleul

* Thành phần hóa học của Tilleul :

Giáo sư Thanh Vân (trong link dẫn trên) đã liệt kê đầy đủ thành phần các chất trong cây

  Theo PDR for Herbal Medicines 5th Ed trang 521: (tóm lược) :

  • Hoa Tilleul có các flavonoids (1%), coumarins, hợp chất caffeic acid, chất nhầy (10%) và tinh dầu (0.01-0.2%) (xem riêng trong phần Tilleul trong Mỹ phẩm)
  • Lá cũng có flavonoids, tannins và chất nhày.
  • Aubier=sapwood  có các sterol và triterpenes

* Tilleul theo .. kinh nghiệm 

   Hoa rất thông dụng, dùng như thuốc an thần (trong các chứng âu  lo, mệt mỏi, bất an, mất ngủ); chống trầm cảm. tạo khoan khoái và làm giảm đau. Hoa còn dùng chống co giật bắp thịt, lọc máu (?). Dạng thường dùng là hoa khô ngâm thành trà..(Dịch cúm 1957, tại Pháp..tiêu thụ đến 500 tấn hoa tilleul !. Vùng Provence tại Pháp có riêng một công nghiệp sản xuất.. hoa tilleul làm thuốc dân gian lên đến 250 tấn/năm).                                             

Trà tilleul 

Hoa tilleul phơi khô làm trà

   Aubier = sapwood : phần gỗ mềm màu trắng nhạt tạo ra hàng năm trong thân giữa lõi cứng và vỏ bên ngoài. gồm các vòng tròn (cernes) có chứa các mô tế bào của các mạch nhựa nuôi cây ( xyleme) Từ điển Việt dịch là dát (?)

  Trong dân gian, aubier được sắc uống trị đau bụng do gan và mật, lọc gan (như artichaut), trị các cơn đau do sưng xương khớp, lợi tiểu và trị cả bệnh gout (?)

  Tại Pháp có một thuốc đặc chế các bệnh đường mật (biệt dược) tên Vibtil @, dùng aubier de tilleul (ghi là Tilia sylvestris = một tên khác của Tilia cordata), dùng trị các cơn đau do bệnh đường mật, giảm tiết mật (Thuốc cần toa bác sĩ).

    Tại Canada, hai cây Tilia cordata (Âu châu) và Tilia americana (Bắc Mỹ) được sử dụng tương tự như nhau, không phân biệt. Các nữ tu Soeur de la Providence có một tập sách thuốc riêng  Matière Medicale, dùng hoa tilleul trị mỏi mệt, kém tiêu hóa và các tình trạng suy nhược thần kinh..  (Sách thuốc dân gian.. xa xưa tại Pháp, BS Bach dùng ‘thuốc elixir từ chồi hoa để trị các “Chagrins d’Amour” ?) (Cơn đau tình ái : yêu đơn phương, buồn tình .. ‘ta buồn ta đi lang thang..?)

  Aubier de tilleul

* Mật ong tilleul :

Theo Le blog Apiculteur thì Mật ong tilleul (linden tree honey) là loại mật ong quý nhất trong ..tất cả các (theo quảng cáo) loại mật ong (?). Mật quý vì mang theo hương vị đặc biệt kèm theo các đặc tính trị liệu của hoa tilleul, hơn nữa là mật làm từ những bông hoa.. trong thành phố Paris..(tuy nhiên trên thị trường thì phần lớn mật ong tilleul được sản xuất tại Roumanie) .

  Hoa tilleul nở rộ trong mùa Hè (tháng 6 và 7) nhưng hoa lại chóng tàn, chỉ trong vài ngày). Ngay từ đầu tháng 7, các nhà nuôi ong đã bắt đầu thu mật. Lượng mật tùy thuộc vào hai yếu tố : hoa nở ngắn hạn và điều kiện thời tiết , nên mật tilleul trở thành loại mật hiếm khác hơn các loại mật hoa khác..: Mật ong tilleul có dạng tương đối đặc (cremeux); màu thay đổi từ vàng nhạt đến hơi sậm, tùy theo tỷ lệ kết tinh của đường trong mỗi đợt ong làm mật, mùi êm dịu rất đặc biệt (delicate); vị ngọt thoáng bạc hà và đôi khi có hậu vị đắng, không có vị chua..Mật tồn trữ được lâu, không bị hư.

  Mật ong tilleul có chứa nhiều yếu tố vi lượng (oligo-elements) và các hoạt chất từ hoa nên rất tốt cho sức khỏe, bổ dưỡng, giảm đau, giúp trị mất ngủ, dịu thần kinh, giúp thư giãn trừ âu lo, trị đau bao tử..

                     (Ong không làm phấn hoa (propolis) của tilleul )

    Theo các nhà nuôi ong thì không phải loài tilleul nào, ong cũng có thể hút mật hoa vì có những loài tilleul còn gây .. chết ong ! Chỉ hai loài tilia cordata và T. platyphyllos .. là thích hợp nhất cho mọi giống ong mật..

 Trong sách “A sting in the Tale” GS Dave Goulson ghi :”Buff-tailed and white tailed bumblebees love the flowers of the linden trees..but there is something in the nectar.. make them dopey and even sometimes kill them”

  Các loài Tilia ‘gây ong say và chết như T. Petiolaris.. Tilia oliveri (Tàu), T. tomentosa..  Bộ Canh nông của Tiểu bang Oregon có bài báo cáo kỳ lạ : về hiện tượng loài ong đất bumblebee (bourdons) bị chết khi hút mật các hoa từ Tilia cordata đưa từ Âu châu vào Tiểu bang này (?). Giải thích là trong mật hoa tilleul có nhiều mannose, thích hợp với ong Apis mellifera (Âu châu), nhưng bumblebee địa phương thiếu enzyme để phân hủy mannose và gây ngộ độc làm chết ong..Oregon có 23 loài bumblebees (Bombus spp.) địa phương, hút mật ban đêm.. là tác nhân giúp thụ phấn cho các loại cây trồng của Oregon..

Linden tree Honey   

Honey from the Linden tree

  • Hoa ti dơn trong Mỹ phẩm

  Kỹ nghệ Nước hoa (Parfumerie) sử dụng tinh dầu hoa tilleul làm nguyên liệu trong nhiều thành phẩm nổi tiếng.

Thành phần tinh dầu hoa tilleul : (theo Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals)

                                  (Max Wichtl – MedPharm Ed)

 Thành phần gồm : các monoterpen như linalool, geraniol, 1,8-cineole, carvone, camphor, thymol, carvacrol.. ngoài ra còn có anethole, eugenol, benzyl alcohol, 2-phenyl ethanol, và các esters của các acid benzoic và acetic..cùng 60 hợp chất phức tạp khác chưa xác định..

Đặc tính hương tilleul :

   Nốt (dựa theo âm nhạc có các nốt của âm thanh..) của mùi hoa tilleul rất ‘tế nhị’ (subtle) và thanh thoát : mùi hoa là hình ảnh mảnh mai của hoa, kèm theo mùi ngọt ngào của.. mật .Nốt tilleul được các nhà chuyên môn xếp vào loại nốt thiên nhiên tái sinh, thiên nhiên của các mùa Xuân, tinh khiết (innocent), nên thường dùng trong các Eau de cologne..

  Khi pha chế nước hoa, nốt tilleul là note de tête (thẩm định do nhận thức), hay note de coeur (thẩm định từ trái tim ! (ví dụ như trong Aroma Allegoria của Guerlain)  Tinh dầu Tilleul rất phù hợp và dễ pha trộn với tinh dầu các hoa khác nhất là tinh dầu hoa hồng, tinh dầu các hoa nhóm cam-chanh (hesperidés). Tinh dầu từ gỗ như gỗ cedar (bách lý hương), sandal, patchouli.. cũng pha chung được dễ dàng..

Vài nhãn nước hoa.. Tilleul :

  • Tilleul d’ Orsay :  dùng tilleul trong ‘heart notes’ chung với hoa cyclamen. Dạng Spray 100ml. Công ty Orsay có nhiều sản phẩm dùng tilleul như Tilleul pour la nuit..
  • Tilleul- Eau de Parfum (Le Galion) dùng tilleul trong head notes ; note căn bản là xạ hương (musks).. 150 Euro/100ml
  • Cedrat Tilleul – Eau de parfum  
  • La Chasse Aux Papillons (L’ Artisan Parfumeur).. nước thơm cho Quý Ông
  • Cách ‘tự’ bào chế .. :  Phương pháp rất đơn giản tự làm một ‘nước thơm’ thoa mặt nuôi da từ hoa tilleul là.. chưng cất hoa : dùng nồi hơi đun nước cho bốc hơi lên qua một rổ đan (kiểu xửng hấp).. và dùng nước để thoa, rửa mặt.. Giảm được mụn, xóa bớt vết nám, vết nhăn..(dùng bông gòn thấm nước và thoa).

Parfums Tilleul d’ Orsay  – Tilleul – Eau de Parfum (Le Galion)

  • Các công dụng khác

1- Thực phẩm

Các bộ phận của Cây đều có thẻ dùng làm thực phẩm :

  • Hoa, nhờ mùi thơm dễ chịu, có thể thêm vài cánh hoa vào các món salad..
  • Nhựa (Sève) , có thể lấy khi tách mầm : nhựa tilleul có thể dùng như nhựa bouleau; có thể đun sôi để làm si-rô (công việc rất..tì mì vì trong nhựa chỉ có rất ít saccharose).

Récolter la seve de tilleul

  • Lá : Lá non tilleul tại Âu châu có thể ăn sống; lá có chất nhày nhẹ và vị dễ chịu,  thích hợp trộn thêm vào salad; lá có những chất đường nghịch chuyển, người bệnh tiểu đường ăn khá tốt. Lá trưởng thành, sau khi phơi khô, tán vụn và rây, thành một loại bột màu xanh rất bổ dưỡng (Người Pháp dùng làm thực phẩm trong thời Thế chiến 2. ! kg lá xanh cho khoảng 300 gram bột, trộn chung vào các loại bột khác có thể làm bánh mì.

Thổ dân Canada (người Iroquois và Saulteux) dùng lá và chồi non làm thực phẩm, vò non nghiền nát nấu canh cá hay nấu ra-gu.                                
 Salade de feuilles de tilleul

Farine de tileul

 Sablés bretons aux feuilles de tilleul 

  • Quả : Quả chứa một hạt (có khi hai), có dầu, ăn được’ ăn sống hay nướng chín. BS Missa tại Trường Y khoa Paris, thế kỷ 18, đã thử nghiền quả và hoa tilleul với đường, tạo một ‘thành phẩm có mùi thơm.. giống chocolat (?) nhưng các nhà hóa học Đức (André Margaff)  không ‘tái tạo’ được sản phẩm ! Quả sao vàng đến chín được dùng thay.. cà phê ! Quả nướng được gọi tại Canada là ‘monkey nuts’ (?)

2- Gỗ tilleul

 Tại Việt Nam, Cây tilleul được gọi là Cây đoạn tên (Hán việt của Tilia chinensis= Đoạn thụ). Gỗ tilleul tương đối thuần nhất. Màu có thể vàng nhạt, hơi đỏ; trắng nhạt hay hơi hồng, đôi khi có gân xanh và vài đốm nhỏ. Tỷ trọng gỗ Tilia cordata thấp còn Tilia american trung bình; thuộc loại gỗ mềm dễ sử dụng.. cưa, đục và khắc khá dễ. Khi khô, gỗ co lại rất nhiều, và trở thành khá chắc, bền, không dùng bên ngoài trời được và là nguyên liệu rất tốt cho các nhà điêu khắc. Gỗ là nguyên liệu được các nhà điêu khắc tạc và châm trổ nhiều tượng Thánh của Chính thống giáo (Orthodox), làm các bàn thờ , cung thánh (altar), hiện vẫn còn đặt tại các Thánh đường và lưu giữ tại các Viện Bảo Tàng Nga và Đông Âu.   Gỗ còn được dùng làm các vật dụng nhẹ như cán soong, dụng cụ nhà bếp, thìa gỗ, bàn ghế nhỏ, khung hình..

Meuble TV rustique style en bois massif de tilleul

Image en ligneImage en ligne

                                    Sculpter en bois de tilleul

                                        Bùi Huyền Trân (mùa lụt tại Đức-Belgium 7/2021)

Nguồn: Cảm ơn Mr. TL chuyển bài.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s